Η πολιτική ατζέντα της νέας χρονιάς - Του Βασιλη Nεδου

Οι συνθήκες γενικευμένης κρίσης, την οποία διέρχονται η κοινωνία και η οικονομία της χώρας μας, προετοιμάζουν ένα νέο έτος πολιτικής ρευστότητας. Η κρίση δεν θα μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστο και τον δικομματισμό. Σύμφωνα με τα δημοσκοπικά ευρήματα, η Νέα Δημοκρατία διατηρεί μια κάποια δυναμική λόγω της πιθανότητας να κερδίσει τις επερχόμενες εκλογές, ενώ το ΠΑΣΟΚ εισπράττει τις επιπτώσεις από την άσκηση μιας οικονομικής πολιτικής αυστηρής λιτότητας κατά τα τελευταία δύο έτη.

Με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, οι πιθανές πολιτικές εξελίξεις για το 2012 θα είναι οι εξής:

Εντός του πρώτου τετραμήνου του έτους, με τις ενδεικτικές ημερομηνίες να κινούνται περί το Πάσχα (15 Απριλίου), αναμένεται να προκηρυχθούν εκλογές. Εκτός απροόπτου (βάσει τουλάχιστον των δημοσκοπήσεων αλλά και των εκτιμήσεων σχεδόν όλων των ψύχραιμων παρατηρητών και αναλυτών), η Ν.Δ. θα επικρατήσει και μάλιστα με ισχυρό προβάδισμα έναντι του ΠΑΣΟΚ. Η ανάδειξη της Ν.Δ. σε κυβέρνηση, είτε αυτοδύναμη (που θεωρείται το πιο δύσκολο σενάριο) είτε σε συνεργασία με κάποιο μικρότερο κόμμα, θα δοκιμάσει και τη ρητορική του κ. Αντώνη Σαμαρά στην πράξη, σχετικά με την οικονομική συνταγή που έχει επιλεγεί για την επίλυση της ελληνικής κρίσης διά του Μνημονίου και του Μεσοπρόθεσμου. Οι πρώτοι κιόλας μήνες μιας πιθανής κυβέρνησης Σαμαρά θα αναδείξουν και τις προοπτικές που θα μπορούσε να έχει, σε ένα πολύ δυσμενέστερο τοπίο από εκείνο που οδήγησε στην αποχώρηση του κ. Παπανδρέου από την πρωθυπουργία στο μέσον της θητείας του.

Εξελίξεις στο ΠΑΣΟΚ

Η λογική υπαγορεύει ότι πριν προκηρυχθούν οι εθνικές εκλογές θα έχει ξεκαθαρίσει και το τοπίο στο ΠΑΣΟΚ. Το πλέον πιθανό σενάριο προβλέπει ότι το ΠΑΣΟΚ θα κατέλθει στις επόμενες εκλογές με άλλον πρόεδρο. Παρά το γεγονός ότι οι διαδικασίες που αναμένεται να δρομολογηθούν είναι αργόσυρτες, άπαντες εκτιμούν ότι, σε κάθε περίπτωση, πριν από τη διενέργεια των εθνικών εκλογών στο ΠΑΣΟΚ θα έχουν αποφασίσει και ψηφίσει για νέο πρόεδρο. Δεν είναι λίγοι όσοι προβλέπουν εμπλοκή στις εσωκομματικές διαδικασίες, κάτι που πιθανώς οδηγήσει το ΠΑΣΟΚ ακόμη και σε μετεκλογική διάσπαση, εφόσον το αποτέλεσμα είναι κάτω και από τις ήδη πολύ χαμηλές προσδοκίες. Η ερχόμενη Τετάρτη, 4 Ιανουαρίου 2012, ημερομηνία σύγκλησης του Πολιτικού Συμβουλίου, όπου ο κ. Παπανδρέου αναμένεται να ανακοινώσει τις αποφάσεις του για το κόμμα και τον εαυτό του, πιθανώς θα αποτελέσει το πρώτο επεισόδιο σε μια μακρά και επίπονη (για το ΠΑΣΟΚ) εσωτερική διαδικασία.

Τα χαμηλά εκλογικά ποσοστά των δύο μεγάλων κομμάτων θα λειτουργήσουν σίγουρα ευνοϊκά για τα μικρότερα πολιτικά σχήματα. Η Βουλή που θα προκύψει θα είναι επτακομματική ή ακόμη και οκτακομματική, αν τουλάχιστον επαληθευθούν και στην κάλπη όσα καταγράφουν οι σφυγμομετρήσεις. Στην περίπτωση που αποδειχθούν ακριβείς οι παραπάνω προβλέψεις, είναι πολύ πιθανόν τα δύο μεγάλα κόμματα να συγκεντρώνουν 200 από τους 300 βουλευτές, αφήνοντας δηλαδή το 1/3 της Βουλής στα υπόλοιπα πέντε ή και έξι κόμματα. Η σύνθεση της νέας Βουλής θα έχει πιθανότατα μια ισχυροποιημένη και διχασμένη -λόγω της σταθερής άρνησης του ΚΚΕ να συνεργαστεί με οποιονδήποτε- Αριστερά. Με ενδιαφέρον αναμένονται και οι εκλογικές επιδόσεις του ΛΑΟΣ, το οποίο ως τρίτος κυβερνητικός εταίρος πιθανώς θα υποστεί φθορά, την οποία μέχρι τον προηγούμενο Νοέμβριο απέφευγε.

Το αποτέλεσμα των εκλογών αναμφισβήτητα θα οδηγήσει τις καριέρες πολλών πολιτικών στο τέλος τους. Αν μάλιστα επαληθευθούν οι προβλέψεις για καθίζηση των ποσοστών του ΠΑΣΟΚ στις μεγάλες αστικές περιφέρειες, είναι πολύ πιθανό βουλευτές με παρουσία ακόμη και τριάντα χρόνων στην κεντρική πολιτική σκηνή να βρεθούν εκτός Κοινοβουλίου μετά τις εκλογές. Ενδεικτικό της κατάστασης είναι ότι σε περιφέρειες που έχουν χαρακτηριστεί «βαρόμετρο» για το εκλογικό αποτέλεσμα, όπως η Β΄ Αθηνών, το ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται να έρχεται ακόμη και τρίτο στη σειρά.

Σε κάθε περίπτωση, στο τέλος του 2012 το πολιτικό τοπίο θα είναι πολύ διαφορετικό από εκείνο στο οποίο είχαν συνηθίσει οι Ελληνες τα τελευταία τριάντα χρόνια. Μένει να φανεί αν το διαφορετικό αυτό τοπίο θα είναι και ευνοϊκότερο για το μέλλον της χώρας...

Και πάλι στο «κόκκινο» η κυβέρνηση - Του Βασιλη Nεδου

Με αφορμή την κατάργηση της ΕΤ1 και την αναβίωση του «Δεν πληρώνω» Αντιμέτωποι με δύο μείζονα προβλήματα, τα οποία απειλούν το πρώτο την κυβερνητική συνοχή και το δεύτερο την επιτυχία των μέτρων που έχουν εξαγγελθεί, βρίσκονται οι επιτελείς του πρωθυπουργού. Το πρώτο πρόβλημα είναι εκείνο της ΕΡΤ, την αναδιοργάνωση της οποίας παρουσίασε χθες ο κ. Ηλ. Μόσιαλος στο υπουργικό συμβούλιο, το οποίο και την ενέκρινε.

Το δεύτερο αφορά την επιχείρηση να δημιουργηθεί ένα κίνημα παρόμοιο του «Δεν πληρώνω», τούτη όμως τη φορά έναντι των έκτακτων εισφορών του υπουργείου Οικονομικών. Η στάση αυτή υποστηρίζεται μάλιστα από κόμματα της Αριστεράς και συνδικαλιστικά όργανα και προκαλεί εκνευρισμό στην κυβέρνηση. Παρά τη γενικότερη ανησυχία που επικρατεί στην κοινωνία, στο Μαξίμου θεωρούν ότι το κίνημα αυτό δεν θα επιτύχει και σε καμία περίπτωση δεν θα έχει την έκταση στην οποία, όπως λένε, «ποντάρουν» οι υποκινητές του. Για τους συνεργάτες του πρωθυπουργού συνιστά ζήτημα επιτακτικής σημασίας να μη διαρραγεί η συνοχή της Κ. Ο. από το νομοσχέδιο για την αναδιοργάνωση της κρατικής τηλεόρασης.

Χθες, αμέσως μετά το υπουργικό συμβούλιο ο κ. Μόσιαλος μετέβη στο γραφείο του πρώην προέδρου της Βουλής κ. Απ. Κακλαμάνη, τον οποίο και ενημέρωσε. Αν και δεν έγινε γνωστό τι ακριβώς συζητήθηκε μεταξύ των δύο ανδρών, είναι γνωστό ότι ο κ. Κακλαμάνης έχει διαμηνύσει πως θα καταψηφίσει το νομοσχέδιο (καθώς στο υπουργικό αποφασίστηκε να μην εγκριθούν οι αλλαγές διά κοινής υπουργικής απόφασης) και μάλιστα με την άποψή του συντάσσονται τουλάχιστον ακόμη τέσσερις βουλευτές.

Ο κ. Κακλαμάνης έχει εκφράσει τηις απόψεις του από το βήμα της Κοινοβουλευτικής Ομάδας ήδη την περασμένη Τρίτη, όπου και εξέφρασε την απόλυτη διαφωνία για το κλείσιμο της ΕΤ1, καθώς θεωρεί ότι παραδίδεται στους ιδιώτες. Παρά τις διαβεβαιώσεις του κ. Μόσιαλου ότι η συχνότητα θα παραμείνει δημόσια και μάλιστα θα καταληφθεί από το έως τώρα ψηφιακό prisma+, πληροφορίες αναφέρουν ότι ο κ. Κακλαμάνης εμμένει στη διαφωνία του.

Από την πλευρά του ο κ. Μόσιαλος εμφανίζεται ανυποχώρητος ως προς το περιεχόμενο του νόμου τον οποίο έχει προετοιμάσει, κάτι που σημαίνει ότι σύντομα ο κ. Παπανδρέου βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα μείζον ζήτημα εσωτερικών ισορροπιών. Το πρόβλημα έχει εξόχως ουσιαστικό χαρακτήρα για την κυβέρνηση, καθώς η κατάργηση της ΕΤ1 και η έναρξη της διαδικασίας εργασιακής εφεδρείας για τους εργαζομένους της είναι η πρώτη που θα γίνει και ενδεχομένως λειτουργήσει και ως μοντέλο για τις υπόλοιπες ΔΕΚΟ.

Εκτός όμως από την ΕΡΤ, αντιδράσεις στην Κ. Ο. προκαλεί και η εξαίρεση της Εκκλησίας από το τέλος της ΔΕΗ. Στο υπουργικό συμβούλιο ο κ. Παπανδρέου είπε στους υπουργούς ότι πλέον «δεν μπορούμε να δώσουμε την παραμικρή αφορμή, πρέπει να είμαστε απολύτως συνεπείς σε αυτά που κάνουμε». Ο πρωθυπουργός επιχείρησε επίσης για πολλοστή φορά να πείσει τα μέλη του υπουργικού συμβούλιου να μη συγκρούονται δημοσίως, υπονομεύοντας όχι μόνον αλλήλους, αλλά και το έργο της κυβέρνησης. «Είναι, λοιπόν, επιτακτικό το προσεχές διάστημα να κινηθούμε με απόλυτα συντεταγμένο και πειθαρχημένο τρόπο. Οπως είπα, κάθε πράξη μας, κίνησή μας, λέξη μας, θετική ή αρνητική, είναι καθοριστικής σημασίας», είπε ενδεικτικά ο πρωθυπουργός. Νωρίτερα, ο κ. Ευ. Βενιζέλος, μιλώντας στην ολομέλεια, επιτέθηκε στη Ν. Δ., λέγοντας ότι η έλλειψη πολιτικής συναίνεσης «αποτελεί μείζον πολιτικά επιχείρημα έναντι της αξιοπιστίας της χώρας. Εάν βάζουμε τα χέρια μας και βγάζουμε τα μάτια μας μόνοι μας θα είμαστε τυφλοί και ακαθοδήγητοι». Απαντώντας στον κ. Βενιζέλο, ο κ. Χρ. Σταϊκούρας τόνισε ότι η Ν. Δ. κάνει «στοχευμένη συναίνεση» και κατηγόρησε την κυβέρνηση για «ύφεση, διόγκωση ελλείμματος και ανεργία».

Τέσσερα γεγονότα - σταθμοί σημαδεύουν το επόμενο δίμηνο - Βασιλης Nεδος

Σε συνθήκες επιδεινούμενης οικονομικής κρίσης στο εσωτερικό και στο εξωτερικό και με το κλίμα αβεβαιότητας ανυποχώρητο, καλείται τον φετινό Σεπτέμβριο ο πρωθυπουργός να θέσει τις βάσεις για μια δύσκολη σεζόν. Η διαμορφούμενη κατάσταση καθιστά τον ερχόμενο μήνα, ο οποίος αποτελεί πάντα ένα ημερολογιακό ορόσημο για μια νέα αρχή, σε εξόχως σημαντικό. Ο φετινός πρώτος μήνας της σεζόν θα είναι «μακρύς» με την έννοια του πολιτικού και ιστορικού χρόνου και δεν θα περιορίζεται στα ημερολογιακά όρια του Σεπτεμβρίου. Θα ξεκινήσει στις 29 Αυγούστου, όταν δηλαδή φθάσουν στην Αθήνα τα υψηλόβαθμα στελέχη της τρόικας. 

Εντός του Σεπτεμβρίου ακολουθούν η Εθνική Συνδιάσκεψη της 3ης Σεπτεμβρίου και η παρουσία του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ, στις 10 του ίδιου μήνα. Ο «μακρύς μήνας» θα ολοκληρωθεί στα μέσα του Οκτωβρίου, όταν και το τελευταίο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο εγκρίνει τη Συμφωνία της 21ης Ιουλίου. Αρκετοί προεξοφλούν ότι οι ραγδαίες εξελίξεις θα οδηγήσουν την Ε. Ε. και στη λήψη περαιτέρω αποφάσεων, ενδεχομένως ακόμη και στην προγραμματισμένη σύνοδο του Οκτωβρίου. Eως τότε όμως προέχουν άλλα, τα οποία θα κριθούν στην εσωτερική σκακιέρα. Ο κ. Ευ. Βενιζέλος στην κυβερνητική σύσκεψη που έγινε την περασμένη Πέμπτη μίλησε για πολύ μακρό πολιτικό χρόνο ώς τις 10 Σεπτεμβρίου και τούτη η εκτίμησή του ίσως τελικά αποδειχθεί εύστοχη για μια σειρά από παράγοντες. Επίσης, πολλοί εκτιμούν ότι η επέκταση της ύφεσης και της ανεργίας ενδεχομένως να εντείνουν το κλίμα αστάθειας και να λειτουργήσουν ως προπομπός πολιτικών εξελίξεων, ακόμη και εκλογών, εφ’ όσον χρειαστεί να ληφθούν νέα μέτρα.

Στην Εθνική Συνδιάσκεψη της 3ης Σεπτεμβρίου θα διαφανούν ανάγλυφα τα όρια της ενδοκομματικής αντοχής του ΠΑΣΟΚ στην παρούσα φάση. Ο κάθετος διαχωρισμός σε στελέχη που τάσσονται υπέρ της συνέχισης μιας επίπονης μεταρρυθμιστικής προσπάθειας και εκείνων που πιστεύουν ότι δεν πρέπει να αφήνεται «προίκα» στον κ. Αντ. Σαμαρά η ρητορική για ένα διαφορετικό δρόμο, που δεν περνάει αναγκαστικά από τη «σκληρή» δημοσιονομική προσαρμογή, γίνεται καθημερινά και πιο ορατή. Στο επιτελείο του πρωθυπουργού γνωρίζουν βεβαίως ότι θα ασκηθεί οξεία κριτική από «συνήθεις υπόπτους», όπως ο κ. Γ. Παναγιωτακόπουλος. 

Ορισμένοι αναμένουν ακόμη και την αποσκίρτηση συνδικαλιστών από το συγκεκριμένο μπλοκ του κυβερνώντος κόμματος. Στο κόμμα, από την άλλη πλευρά, ο κ. Μιχ. Καρχιμάκης έχει προχωρήσει όλες τις απαραίτητες οργανωτικές διαδικασίες. Μάλιστα, τούτη τη φορά θα υπάρχει και μια ολόκληρη θεματική ενότητα με αντικείμενο τον ρόλο των Κινημάτων σήμερα, με αφορμή τους «Αγανακτισμένους». Πέρα από τα οργανωτικά όμως στο κόμμα αναμένουν αρκετοί και μια σαφή τοποθέτηση του κ. Παπανδρέου περί της κατεύθυνσης που πλέον θα ακολουθήσει το ΠΑΣΟΚ. Και η «Αριστερή Πρωτοβουλία» μπορεί να αναμένει από τον κ. Παπανδρέου μια αναφορά στις ένδοξες ρίζες του παρελθόντος, ουκ ολίγοι όμως πιστεύουν ότι ο πρωθυπουργός πρέπει να τιμήσει μεν τις παρακαταθήκες, να στρέψει δε το κόμμα σε μιαν άλλη κατεύθυνση, που να ανταποκρίνεται στην πολιτική την οποία πλέον ασκεί. Οι πιθανότητες να συμβεί η δεύτερη εναλλακτική είναι μάλλον περιορισμένες, ιδίως σε μια περίοδο που ο κ. Παπανδρέου έχει δώσει εντολές σε όλους τους στενούς συνεργάτες του να ετοιμάσουν ώς την 3η Σεπτεμβρίου μια σαφή πλατφόρμα που θα εξηγεί γιατί το ΠΑΣΟΚ δεν έχει καμία σχέση με τον νεοφιλελευθερισμό.

Μία εβδομάδα αργότερα, στις 10 του ίδιου μήνα στη Διεθνή Eκθεση της Θεσσαλονίκης, θα γίνει σαφές αν το σχέδιο του κ. Γ. Παπανδρέου για το εγγύς μέλλον πείθει την αγορά και την κοινωνία. Στο πλαίσιο αυτό, εντός των επομένων δύο εβδομάδων αναμένεται να κατατεθούν και οι τελευταίες προτάσεις των υπουργών για τις αναπτυξιακές πρωτοβουλίες του χώρου αρμοδιότητάς τους. Στη ΔΕΘ, ο κ. Παπανδρέου αναμένεται να απορρίψει για ακόμη μια φορά το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών. Μάλιστα, θα συναρτήσει την εδραίωση κλίματος πολιτικής σταθερότητας με τους σχεδιασμούς για το νέο αναπτυξιακό μοντέλο, το οποίο θα περιγράψει στην ομιλία του.