Μεταξύ Σκύλλας και Χάρυβδης - Tου Πασχου Mανδραβελη

Η αλήθεια είναι ότι μετά τον νόμο Ραγκούση για την ιθαγένεια, οι δρόμοι της Αθήνας ήταν γεμάτοι μετανάστες. Αλλά και πριν από την ψήφιση η ίδια κατάσταση επικρατούσε. Δεν ξέρουμε αν αυτό λέει κάτι στους κυβερνητικούς παράγοντες, αλλά οι κάτοικοι των υποβαθμισμένων συνοικιών δηλώνουν ότι είδαν διαφορά στην καθημερινότητά τους μετά την επιχείρηση «Ξένιος Ζευς» που ολοκλήρωσε ο κ. Νίκος Δένδιας. Με άλλα λόγια, για την υποβάθμιση του κέντρου της Αθήνας δεν φταίνε οι νόμοι, αλλά η ελλιπής εφαρμογή τους.

Δεν έχει να κάνει με την απόδοση ιθαγένειας σε νόμιμους μετανάστες, αλλά με το γεγονός ότι μέχρι πρόσφατα δεν εφαρμόζονταν οι νόμοι για τους παράνομους μετανάστες. Δεν ξέρουμε αν ο κ. Ευριπίδης Στυλιανίδης ζήλεψε τη δόξα του υπουργού Προστασίας του Πολίτη ή αν εμπίπτει στον ορισμό του πολιτικού ο οποίος, σύμφωνα με τον Γκρούτσο Μαρξ, ασκεί την «τέχνη να ψάχνεις για λάθος προβλήματα, να τα βρίσκεις παντού, να τα διαγιγνώσκεις εσφαλμένα και να δίνεις λάθος φάρμακα».

Γι’ αυτό, σύμφωνα με πληροφορίες, «στις αρχές Σεπτεμβρίου το υπουργείο Εσωτερικών προτίθεται να καταθέσει νέο σχέδιο νόμου όσον αφορά τις προϋποθέσεις για την απόκτηση ιθαγένειας... «Πρόθεσή μας», είπε παλιότερα ο υπουργός, «είναι η εναρμόνιση του νόμου Ραγκούση για την ιθαγένεια με το αυστηρότερο ευρωπαϊκό πλαίσιο» («Καθημερινή», 8.8.2012). Μα είναι από τα αυστηρότερα, μπορεί να του αντιτείνει κάποιος. Απόδειξη ότι από τη θέσπιση του νόμου μέχρι σήμερα έχουν νομιμοποιηθεί 6.500 μετανάστες, ενώ επί Νέας Δημοκρατίας είχαν πραγματοποιηθεί 300.000 ελληνοποιήσεις.

Η παροχή ιθαγένειας μαζικώς εκείνη την περίοδο δεν είχε φυσικά να κάνει με τον νόμο. Είχε να κάνει με πολιτικές σκοπιμότητες της περιόδου. Ο νόμος 3838/2010 έχει σχέση με τη λαθρομετανάστευση, όση έχει το διαστημικό όχημα Curiosity με τις ιππήλατες άμαξες· ως γνωστόν, και τα δύο έχουν τροχούς. Επιχειρεί να λύσει πραγματικά προβλήματα, που καλώς ή κακώς δημιουργήθηκαν στην Ελλάδα· αφορά νέα παιδιά που μετέχουν της ημετέρας παιδείας, είναι Ελληνες καθ’ όλα, αλλά δεν μπορούν να πιστοποιηθούν ως τέτοιοι. Δυστυχώς, στο πλαίσιο της άφρονος αντιπολίτευσης που άσκησε η Νέα Δημοκρατία την περίοδο 2009–2011, υποσχέθηκε ότι μαζί με το Μνημόνιο θα καταργήσει και τον νόμο για την ιθαγένεια.

Ετσι τώρα –όπως και με τον νόμο για την ανώτατη παιδεία– η κυβέρνηση, αγόμενη και φερόμενη από τις πιέσεις της παλαβής δεξιάς, ήτοι των Ανεξάρτητων Ελλήνων και της επικίνδυνης ακροδεξιάς, ήτοι της Χρυσής Αυγής, υπόσχεται να καταργήσει μια μεταρρύθμιση που λύνει πραγματικά προβλήματα, αντί να τα αφήνει στις ρουσφετολογικές προθέσεις κυβερνητικών παραγόντων και στη διαφθορά που ενδημεί και στις υπηρεσίες μετανάστευσης.

Δυστυχώς, στην Ελλάδα συνθλιβόμαστε μεταξύ μιας παλαβής αριστεράς, που πιστεύει και παλεύει να μη γίνει τίποτε με τους μετανάστες (ακόμη και τους παράνομους), και μιας παλαβής δεξιάς που ονειρεύεται κράτη–φρούρια και καθαρότητες της φυλής. Και οι δύο προσεγγίσεις είναι καθαρές συνταγές αποτυχίας. Κανένα κράτος –ούτε καν τα πιο οργανωμένα– δεν μπορεί να θωρακιστεί αποτελεσματικά στις μεταναστευτικές ροές και κανένα κράτος δεν μπορεί να λειτουργήσει ως ξέφραγο αμπέλι. Με τις δύο ακραίες προσεγγίσεις μπορεί κάποιοι να κερδίζουν ψήφους ακραίων, αλλά με γινάτια απέναντι στην πραγματικότητα, δεν λύνουν κανένα πρόβλημα.

Το θεώρημα της μπάμπουσκας - Tου Πασχου Mανδραβελη

Ο μεγάλος διαφημιστής Ντέιβιντ Ογκλιβι έστελνε ως δώρο σε κάθε στέλεχος που προσλαμβανόταν στην εταιρεία του μια μπάμπουσκα. Στην τελευταία κούκλα είχε ένα ιδιόχειρο σημείωμα στο οποίο έλεγε: «Αν ο καθένας από εμάς προσλαμβάνει κάποιον χειρότερό του, θα καταλήξουμε μια εταιρεία νάνων». 

Κάπως έτσι η επιχείρησή του κυριάρχησε στη διαφημιστική αγορά. Ο ίδιος δεν φοβόταν τις ικανότητες των συνεργατών του, τις χρησιμοποιούσε. Δυστυχώς στην πολιτική σπανίως βλέπουμε αυτή την τακτική. Είναι η ανασφάλεια όσων ηγούνται; Είναι η χαρωπή άγνοιά τους για το μέγεθος των προβλημάτων που πρέπει να αντιμετωπίσουν; Ο κανόνας, πάντως, είναι να στελεχώνεται το Δημόσιο από άχρωμα, άοσμα και άγευστα άτομα που μόνη τους αρετή είναι ότι πάντα θα λένε «Μάλιστα κ. Πρωθυπουργέ», ή «Μάλιστα κ. Υπουργέ». 

Το πρόβλημα των ανασφαλών πολιτικών είναι ότι κάποιος μπορεί να τους υπερκεράσει ή να κλέψει -συνήθως με κάποιο παραπολιτικό εφημερίδας- λίγη από τη δόξα τους. Αυτό που δεν αντιλαμβάνονται οι πολιτικοί είναι ότι ουδέποτε οι συνεργάτες πιστώνονται τις επιτυχίες ή τις αποτυχίες μιας κυβέρνησης. Κανείς δεν λέει ότι η ένταξή μας στην Οικονομική και Νομισματική Ενωση ήταν έργο του κ. Γιάννου Παπαντωνίου ή του κ. Αλέκου Παπαδόπουλου. Ολοι μιλούν για επίτευγμα του κ. Κώστα Σημίτη. 

Ο λεπτός επιμερισμός των ευθυνών ή της συμβολής για κάποιο επίτευγμα είναι μια άσκηση για πολύ μυημένους και ίσως γι’ αυτό χάνουν την ορθοκρισία τους όσοι ηγούνται κάποιων χώρων: οι άνθρωποι με τους οποίους συζητούν ή συμβουλεύονται έχουν ως βασική τους δουλειά να κοιτούν τα δέντρα της πολιτικής και να χάνουν το δάσος. Μικρότεροι των αρχηγών (από άποψη δυνατοτήτων) και οι ίδιοι προσπαθούν να γίνουν αρεστοί «καρφώνοντας» τις πρωτοβουλίες διάφορων συνεργατών ως δείγμα «επικίνδυνων φιλοδοξιών». Οι εκ των πραγμάτων απομονωμένοι πολιτικοί ηγέτες κάποιου χώρου, κυριευμένοι από ανασφάλεια, κλαδεύουν το δικό τους μέλλον. 

Δημιουργούν τις αντικειμενικές συνθήκες της αποτυχίας τους. Το πρόβλημα των ανασφαλειών δεν περιορίζεται μόνο στους πολιτικούς ηγέτες. Κατά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για τη στελέχωση ενός κυβερνητικού ή κρατικού σχήματος παίρνουν μέρος πολλοί οι οποίοι έχουν τη δική τους ατζέντα ή τις δικές τους ανασφάλειες. Αυτοί, κατώτεροι του αρχηγού, προτείνουν ή επιλέγουν κατώτερους των ιδίων κι έτσι το «θεώρημα της μπαμπούσκας» που ανέπτυξε ο Ντέιβιντ Ογκιλβι ολοκληρώνεται. 

Διάφοροι -κομματικοί κατά κανόνα- νάνοι στελεχώνουν τον δημόσιο τομέα· το σύστημα γίνεται όλο και πιο συγκεντρωτικό, διότι ουδέποτε οι «νάνοι» αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες· δεν χωρίζουν ούτε δυο γαϊδουριών άχυρα χωρίς άνωθεν εντολή. Τίποτε δεν προχωράει και το οργανωτικό σχήμα καταρρέει υπό το βάρος της αδράνειάς του. 

Δυστυχώς στην πολιτική η επιλογή και διαχείριση του στελεχικού δυναμικού θεωρείται ήσσονος σημασίας ζήτημα ή έστω τελευταίο μετά από σειρά άλλων προτεραιοτήτων, όπως είναι οι εσωκομματικές ισορροπίες, οι τοπικές ή άλλες ιδιαιτερότητες κ.λπ. Κάπως έτσι σχηματίστηκε η νέα κυβέρνηση και, όπως δείχνουν τα πράγματα, έτσι θα στελεχωθούν και οι επιτελικές θέσεις του Δημοσίου. Αυτό όμως που όλοι οι πολιτικοί θέλουν να ξεχνούν είναι ότι σπανίως οι κυβερνήσεις καταρρέουν από μια μεγάλη αποτυχία. Απαξιώνονται από τη συσσώρευση των μικρών και διάσπαρτων αποτυχιών που προκαλούν οι «νάνοι» σε διάφορους τομείς του κράτους.

Το αμφίθυμο μήνυμα των εκλογών - Tου Πασχου Μανδραβελη

Το πρώτο συμπέρασμα από τις εκλογές προχθές είναι ότι οι Ελληνες ψήφισαν υπέρ της παραμονής στο ευρώ. Ηταν ψήφος σε μια μακρά διαδικασία επίπονης ωριμότητας μιας χώρας που τώρα συνειδητοποιεί τα βαθύτερα προβλήματά της. Δεν άκουσαν κούφιες υποσχέσεις. 

Δεν ψήφισαν υπέρ της λιτότητας, αλλά ψήφισαν υπέρ της ευρωπαϊκής πορείας, παρά το γεγονός ότι αυτή συνοδεύεται από λιτότητα. Ακουσαν τις προειδοποιήσεις από το εξωτερικό και ακολούθησαν τη συμβουλή των Financial Times Deutschland να ψηφίσουν, «έστω με βαριά καρδιά», υπέρ του κ. Σαμαρά.

 Είχαν να επιλέξουν μεταξύ μιας ανερμάτιστης και γεμάτης κινδύνους υποσχεσιολογίας του ΣΥΡΙΖΑ και μιας πιο συντηρητικής λύσης που εγγυάτο την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας. Ορθώς επέλεξαν το δεύτερο. Το δεύτερο συμπέρασμα που προκύπτει –όχι εκ των Financial Times Deutschland, αλλά εκ των αποτελεσμάτων– είναι η «βαριά καρδιά». Την προηγούμενη φορά που η χώρα βρέθηκε μπροστά σε θανάσιμο κίνδυνο, οι Ελληνες έδωσαν στον Κωνσταντίνο Καραμανλή σχεδόν 55%. 

Σ’ αυτές τις εκλογές, οι ψηφοφόροι πάλεψαν με δύο πράγματα: την ανάγκη διασφάλισης της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας και την απέχθειά τους προς το παλιό πολιτικό σύστημα. Στις εκλογές του Μαΐου κυριάρχησε το δεύτερο. Σ’ αυτές, το πρώτο. Βεβαίως, αν ο ΣΥΡΙΖΑ είχε τον χρόνο και την οργάνωση να εκλογικεύσει περισσότερο τις θέσεις του, σίγουρα θα ήταν ο προχθεσινός θριαμβευτής. 

Δεν ήταν η «κινδυνολογία» που απέτρεψε πολλούς από το να τον ψηφίσουν. Οι κίνδυνοι υπογραμμίζονταν κάθε φορά που κάποιο στέλεχος έριχνε μια «ριζοσπαστική» πρόταση και η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ έκανε απεγνωσμένη προσπάθεια (μετά μπόλικης συνωμοσιολογίας) για να την μαζέψει. Δεν τα κατάφερε επαρκώς διότι πολλοί ήταν αυτοί που είχαν «ενδιαφέρουσες ιδέες», για το αν έχει σημασία το νόμισμα, τη χρηματοδότηση των παροχών κ.λπ. 

 Τα παραπάνω υπονοούν ότι οι ηγεσίες της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ δεν πρέπει να διαβάσουν διά παραμορφωτικού φακού τα αποτελέσματα των εκλογών. Οι Ελληνες δεν τους εμπιστεύθηκαν, διάλεξαν το χαλάζι αντί την αναβροχιά. Χωρίς τον καθ’ όλα δικαιολογημένο φόβο της εξόδου από το ευρώ, θα σάρωνε η –επίσης καθ’ όλα δικαιολογημένη– επιθυμία για αλλαγή. Αυτήν την επιθυμία πρέπει να σεβαστεί η Νέα Δημοκρατία, αν θέλει να μακροημερεύσει το αποτέλεσμα των προχθεσινών εκλογών. 

Χρειαζόμαστε κυβέρνηση ευρύτατης αποδοχής τεχνοκρατών, ανθρώπων που θα έχουν «πρόσωπο» στο εξωτερικό και μεγίστης ανοχής εκ μέρους των πολιτών στο εσωτερικό. Καλώς ή κακώς, οι Ελληνες νιώθουν ότι πρέπει να τραβήξουν διαχωριστικές γραμμές με το παρελθόν. Ακόμη και με τις καλές εκδοχές του. Δεν είναι τυχαίο ότι η επιλογή του κ. Πύρρου Δήμα από τον κ. Βενιζέλο για να ηγηθεί το ψηφοδέλτιο Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ είχε τόσο ψυχρή αποδοχή, παρά το γεγονός ότι ο αρσιβαρίστας ήταν λαϊκός ήρωας. 

Ο κόσμος μπούχτισε από τις επικοινωνιακού τύπου κινήσεις. Θέλει ουσία. Θέλει να νιώσει ότι εκείνοι που ξέρουν και μπορούν έχουν το τιμόνι στα χέρια τους. Δεν θα συγχωρήσει άλλα πολιτικά παιχνιδάκια στην πλάτη του. Χρειάζεται μια ανάσα για να δει το καράβι να μπαίνει σε ρότα. Μέχρι να διαφύγει τον κίνδυνο, η διάχυτη ανασφάλεια μπορεί να οδηγήσει τη χώρα σε περίεργες ατραπούς.

Οταν η Γερμανία εφάρμοσε οικειοθελώς το δικό της «μνημόνιο» - Του Πασχου Mανδραβελη

Πολλοί μισούν τη Γερμανία για την επιμονή της στη δημοσιονομική σταθερότητα και κυρίως για τις πολιτικές που επιβάλλει στις χρεωμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Οι πιο «επαναστάτες» τη φαντάζονται σαν το Δ΄ Ράιχ που επιβάλλει μια νέου τύπου κατοχή στις χώρες. Ηλίθιοι και ανιστόρητοι παραλληλισμοί που αδιαφορούν για τη βασική διαφορά. Το Γ΄ Ράιχ δεν οικοδομήθηκε μόνο διά της βίας, αλλά κι απρόσκλητο. Αντιθέτως, τώρα, δεν χτυπά η Γερμανία τις πόρτες των χρεωμένων χωρών· αυτές παρακαλούν για φθηνά δάνεια που δεν μπορούν να βρουν πουθενά αλλού. 

 Κυκλοφορεί το επιχείρημα ότι η Γερμανία δανείζει τις χώρες του Νότου ακριβά. Αυτό είναι αληθές, αν δούμε τη μισή εξίσωση. Η Γερμανία δανείζεται από τις αγορές με σχεδόν μηδενικό επιτόκιο και μάς δανείζει με 2-3% ετησίως. Αυτή είναι μεγάλη διαφορά, αλλά το επιτόκιο είναι σαφώς μικρότερο από το 30% που διαμορφώνεται για τα ελληνικά ομόλογα στις διεθνείς αγορές. Το ύψος του επιτοκίου είναι ένα θέμα προς διαπραγμάτευση του αδύναμου Νότου σε σχέση με τον ισχυρό Βορρά και δεν αρκεί η εγχώρια συνθηματολογία. Αλλά ο εγχώριος προβληματισμός πρέπει να είναι άλλος: γιατί οι αγορές δανείζουν τη Γερμανία με σχεδόν 0% και την Ελλάδα με πάνω από 30%; 

Για ένα απλό λόγο. Το Μνημόνιο που εμείς τώρα εφαρμόζουμε και ελεεινολογούμε, το εφάρμοσε οικειοθελώς η Γερμανία από το 2003. Στις 14 Μαρτίου του 2003 ο τότε καγκελάριος κ. Γκέρχαρντ Σρέντερ εκφώνησε ένα σημαντικό λόγο στη γερμανική Βουλή. Ξεκίνησε την ομιλία του με τη ρήση του Φέρντιναντ Λασάλ ότι «το πρώτο καθήκον ενός σοσιαλιστή είναι να λέει την αλήθεια». Η Γερμανία, η ισχυρότερη οικονομία της Γηραιάς Ηπείρου, η πατρίδα του «κράτους πρόνοιας» είναι αναγκασμένη να προχωρήσει σε δραστικά μέτρα για την ανόρθωση της οικονομίας της. 

Πρώτος στόχος ήταν η μείωση των δημόσιων δαπανών. «Θα ήταν άδικο να ζήσουμε στις πλάτες των νέων γενεών», είπε στην ιστορική του ομιλία ο Γερμανός σοσιαλδημοκράτης ηγέτης. «Αν δεν οργανώσουμε τη διαδικασία μεταρρύθμισης, θα μας υπερκεράσουν οι δραματικές αλλαγές στην οικονομία και την κοινωνία. Χωρίς αυτά τα μέτρα, η ραγδαίως γηράσκουσα χώρα μας δεν θα μπορεί για πολύ ακόμη να διαθέτει ένα γενναιόδωρο σύστημα πρόνοιας και κοινωνικής περίθαλψης, δίχως να βυθίζει στα χρέη τις μελλοντικές γενιές.» 

 Η «Ατζέντα 2010» που εξήγγειλε τότε ο κ. Σρέντερ είχε στόχο να αντιμετωπιστεί η διογκούμενη ανεργία -ειδικά των νέων- και να ξεκολλήσει ο μηδενικός ρυθμός ανάπτυξης που είχε τότε η γερμανική οικονομία. Τα μέτρα που προτάθηκαν από τη συγκυβέρνηση συνεργασίας Σοσιαλδημοκρατών - Πράσινων έγιναν γνώριμα στην Ελλάδα μετά το 2010: - «Συγχώνευση» του βοηθήματος ανεργίας με το λεγόμενο «κοινωνικό βοήθημα», γεγονός που στην πράξη σημαίνει τη δραστική μείωση του βοηθήματος ανεργίας στο επίπεδο του βοηθήματος απορίας. - Μειώνεται το χρονικό διάστημα παροχής τού επιδόματος ανεργίας σε δώδεκα μήνες μετά την απόλυση του εργαζομένου, αντί 32 όπως ισχύει μέχρι σήμερα. - 

Περικόπτονται το επίδομα ανεργίας και το βοήθημα ανεργίας, όταν οι άνεργοι δεν αποδέχονται εργασίες που τους δίδονται, ειδικά το είδος εργασίας που εκτελούσαν πριν απολυθούν. - Βαθμιαία «ελαστικοποίηση» της προστασίας των εργαζομένων από απολύσεις στις μικρές επιχειρήσεις, προκειμένου οι εργοδότες να μη διστάζουν, όταν υπάρχουν παραγγελίες, να προσλαμβάνουν εργαζόμενους επειδή δεν θα μπορούν αργότερα να τους απολύσουν. - Αύξηση της οικονομικής συμμετοχής των ασφαλισμένων στην τιμή των χορηγούμενων φαρμάκων. - Περιορίζεται η δυνατότητα πρόωρης συνταξιοδότησης. Το όριο των 65 ετών παραμένει προς το παρόν άθικτο και η αύξησή του στα 67 αναφέρεται ως «αντικείμενο προβληματισμού στο μέλλον». - 

Μείωση φοροαπαλλαγών για αγορά πρώτης κατοικίας. - Μείωση επιδοτήσεων των αγροτών. - Μείωση των κονδυλίων υγείας κατά 23 δισ. ευρώ μέχρι το έτος 2007. Φυσικά τα μέτρα δεν πέρασαν χωρίς συνδικαλιστικές και πολιτικές αντιδράσεις. Κάποια γερμανικά συνδικάτα διαδήλωσαν -φυσικά δεν κάηκαν κτίρια, ούτε άνθρωποι ζωντανοί ως έκφραση της «δίκαιης οργής» του λαού- κι ένα κομμάτι των σοσιαλδημοκρατών αποσχίστηκε για να δημιουργήσει μαζί με τους πρώην κουμμουνιστές της Ανατολικής Γερμανίας το De Linke, κάτι σαν τον ΣΥΡΙΖΑ της Γερμανίας, λίγο στο πιο σοβαρό. 

Είναι αυτοί που κυκλοφορεί ο κ. Τσίπρας στην Ευρώπη και το μόνο κόμμα της Γερμανίας που καταψήφισε δύο φορές μάλιστα τις δανειακές συμβάσεις στην Ελλάδα. Δεν το έκαναν επειδή είναι ανθέλληνες, αλλά στο πλαίσιο της καθολικής άρνησης που έχει η Αριστερά για την πραγματικότητα. Την εποχή που η γερμανική οικονομία ήταν τελματωμένη και η ανεργία διογκωνόταν, ο μετέπειτα ηγέτης του De Linke κ. Οσκαρ Λαφοντέν, εξέδωσε ένα βιβλίο - πολιτικό μανιφέστο, το οποίο μάλιστα η γνωστή σε όλους Bild χαρακτήρισε «βιβλίο της χρονιάς». Σ’ αυτό ο κ. Λαφοντέν διατύπωσε τη θεωρία του για την έξοδο της Γερμανίας από την κρίση. 

Είναι πανομοιότυπη με την «αναπτυξιακή θεωρία» που ακούμε κάθε βράδυ στα κανάλια: «ρίχτε λεφτά στην αγορά». «Η οικονομική ανάπτυξη», έγραφε ο κ. Λαφοντέν, «επιτυγχάνεται μέσω της τόνωσης της ζήτησης με αυξήσεις μισθών και συντάξεων και οι επιχειρηματίες γνωρίζουν πως μια σχετική οικονομική ευημερία των εργαζομένων αποτελεί προϋπόθεση για την αύξηση της παραγωγής και των κερδών τους». Αυτά, ακριβώς, που έλεγε και η ημέτερη κ. Λούκα Κατσέλη και ως ιθύνων νους του ΠΑΣΟΚ μέχρι το 2009, έσπρωξε τη νέα τότε κυβέρνηση για λίγο σε μια πρώτη επεκτατική πολιτική. 

 Το θετικό είναι ότι οι Γερμανοί δεν τον άκουσαν τον κ. Λαφοντέν. Το De Linke παραμένει ένα περιθωριακό πολιτικό κόμμα του «όχι σε όλα». Καταψήφισε ακόμη και τη δανειακή σύμβαση της Ελλάδος. Τα μέτρα που πρότεινε ο κ. Σρέντερ, με συγκρούσεις και συμβιβασμούς εφαρμόστηκαν. Η γερμανική οικονομία ανέκαμψε για να γίνει -αρεστή ή μη- η ατμομηχανή της Ε.Ε. και έχει τώρα λεφτά για να λειτουργεί ως ο έσχατος δανειστής της Ελλάδας κι άλλων χωρών του Νότου. 

 Τι θα είχε συμβεί όμως αν ο κ. Σρέντερ έχανε τη μάχη στο SPD; Δύσκολο να προβλέψει κανείς, αλλά έχουμε το ελληνικό παράδειγμα. Μετά την ήττα του ελληνικού εκσυγχρονισμού στις αρχές της περασμένης δεκαετίας, ειδικά μετά την οπισθοχώρηση στο ασφαλιστικό το 2001, επανεκκίνησε το γαϊτανάκι των υψηλών ελλειμμάτων που έγιναν εκρηκτικά την περίοδο διακυβέρνησης της Ν.Δ. (2004-2009) για να μάς φτάσουν μέχρι τη σημερινή χρεοκοπία. Η ελληνική «Ατζέντα 2010» της χρεοκοπίας Την περίοδο που οι Γερμανοί ετοιμάζονταν να αντιμετωπίσουν τις νέες προκλήσεις, στην Ελλάδα περί άλλων τυρβάζαμε. Από τις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας -πριν καν καταφέρουμε να μπούμε στην ΟΝΕ- στο ΠΑΣΟΚ κυριάρχησε το θεώρημα της «κοινωνικής κόπωσης» από την προσπάθεια ένταξης. 

Τι κι αν οι πραγματικές αυξήσεις των μισθών 1996 - 1999 ήταν 8,5%; (Κ. Σημίτης 21/12/1999) Ολοι, με πρώτη την Αριστερά, φώναζαν για τη μείωση των εισοδημάτων: «Με το νέο Πρόγραμμα Σύγκλισης 1999 - 2002 προωθείται η ίδια μονόπλευρη δημοσιονομική, νομισματική και εισοδηματική πολιτική που περιλαμβάνει πάγωμα μισθών, περικοπές κοινωνικών δαπανών και υπερφορολόγηση μισθωτών και συνταξιούχων, συνέχιση της πώλησης κερδοφόρων τμημάτων δημοσίων επιχειρήσεων και κρατικής περιουσίας, καθώς και επώδυνες για τους εργαζόμενους αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις και το ασφαλιστικό σύστημα», έλεγε το Γραφείο Τύπου του Συνασπισμού (18/1/2000). 

 Η νίκη του ΠΑΣΟΚ, στις εκλογές του 2000, με μία μόλις ποσοστιαία μονάδα έδωσε τα επιχειρήματα στο «βαθύ ΠΑΣΟΚ» να προκριθεί το «κοινωνικό πρόσωπο του Κινήματος». Η απόρριψη της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης, το 2001, ήταν η χαριστική βολή στην προσπάθεια εξορθολογισμού των δημοσιονομικών. Εντρομη από την επερχόμενη ήττα η κυβέρνηση Σημίτη άρχισε να υποχωρεί σε όλα τα μέτωπα. Κυριάρχησε η άδεια ρητορική του «σκληρού ροκ», ενώ οι πληγές στην οικονομία έχαιναν. 

 Οι αγρότες ήταν κάθε χρόνο στους δρόμους, ζητώντας επιπλέον επιδοτήσεις, με τις ευλογίες και της Αριστεράς και της Ν.Δ.: «Οι αγρότες έχουν δίκιο. Ο ΣΥΝ στηρίζει τους αγώνες τους» (ανακοίνωση 28/1/2002). Δημόσιες επιχειρήσεις, σαν την «Ολυμπιακή» και τον ΟΣΕ συνέχιζαν να παράγουν ζημίες εκατομμυρίων κάθε μέρα και κάθε σκέψη για ιδιωτικοποίησή τους ήταν ιδεολογικά ποινικοποιημένη. Ακόμη και τα σχέδια για διαφορετική οργάνωσή τους: «Ο προβλεπόμενος τεμαχισμός της Ο.Α. είναι δώρο σε συγκεκριμένα διαπλεκόμενα συμφέροντα που έτσι θα καρπωθούν τα “φιλέτα” των δραστηριοτήτων της Ο.Α. Επίσης, είναι δώρο στους ανταγωνιστές της, εγχώριους και ξένους, που καραδοκούν για την εκμετάλλευση των κενών που θα δημιουργήσει η συρρίκνωση της Ο.Α.» (Συνασπισμός 21/2/2002). 

 Ο κρατικός προϋπολογισμός συνέχισε να χάνει τεράστια ποσά από το ασφαλιστικό, αλλά ο πρόεδρος του ΣΥΝ κ. Νίκος Κωνσταντόπουλος προειδοποιούσε να μην αναστηθεί η πρόταση Γιαννίτση: «Ελπίζω η κυβέρνηση να έχει καταλάβει, να έχει μελετήσει, να έχει μάθει από τη μεγάλη κινητοποίηση του περασμένου χρόνου, για το ασφαλιστικό... σε καμία περίπτωση η κυβέρνηση, αμέσως ή εμμέσως, δεν θα επανέλθει στο πακέτο των αρχικών μέτρων» (4/3/2002). 

 Η κυβέρνηση Σημίτη δεν αντιστάθηκε στις αμφίπλευρες λαϊκιστικές πιέσεις από δεξιά και αριστερά. Εχοντας και το βάρος των Ολυμπιακών Αγώνων, τα αποτελέσματα του προϋπολογισμού πέρασαν σε αρνητικό έδαφος. Μετά μια βραχεία περίοδο πρωτογενών πλεονασμάτων το κράτος άρχισε να δημιουργεί νέο χρέος: 0,7% του ΑΕΠ το 2004, 2,4% το 2004 (για να φτάσει μετά μια καταστροφική διακυβέρνηση της Ν.Δ. σε πρωτογενές έλλειμμα 10,1% το 2009). Ο κ. Σρέντερ εφάρμοσε την «Ατζέντα 2010». 

Σταθεροποίησε τη γερμανική οικονομία κι έχασε τις εκλογές. Αλλά τις εκλογές έχασε το 2004 και ο κ. Σημίτης· έστω διά εκπροσώπου.

Το «πρώιμο αντιμνημονιακό μοντέλο» - Tου Πασχου Mανδραβελη

Δεν έχει γραφτεί ακόμη το χρονικό των αγώνων της Κερατέας, για τον ΧΥΤΑ που ήταν να δημιουργηθεί εκεί. Πρόχειρα καταγράφουμε μερικά περιστατικά του κοινού ποινικού δικαίου. Θυμόμαστε, για παράδειγμα, τις μολότοφ που έπεφταν βροχή· τους εμπρησμούς σκαπτικών μηχανημάτων και περιπολικών της αστυνομίας· την πολιορκία του αστυνομικού τμήματος για την απελευθέρωση κρατουμένου· την επίθεση με μολότοφ σε σπίτι αστυνομικού χαράματα, την ώρα που κοιμόταν με τη σύζυγο και τα τέσσερα παιδιά του. 

Θυμόμαστε ακόμη και την εκσκαφή οριζόντιας τάφρου βάθους 1,5 μέτρου στη λεωφόρο Λαυρίου, μια ζημιά που ποτέ δεν μάθαμε πόσο κόστισε στους Ελληνες φορολογούμενους. Μη φανταστείτε ότι οι προαναφερθείσες πράξεις είναι στην Ελλάδα κολάσιμες. Δεν μιλάμε, φυσικά, για ποινικές καταδίκες. Η Δικαιοσύνη μάλλον δεν θα θέλει να μπλέξει με την «ποινικοποίηση των αγώνων». Δεν υπάρχει καν πολιτική καταδίκη. Ετσι όπως πάμε, μπορεί να προταθεί και η ανέγερση αγάλματος στον «ανώνυμο εμπρηστή». Δεν αστειευόμαστε καθόλου. 

Ακούσαμε τον υποψήφιο πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα να λέει ότι «η Κερατέα είναι η πόλη-σύμβολο για όλη την Ελλάδα... αποτελεί ένα πρώιμο αντιμνημονιακό μοντέλο. Με γνώση, με πρόγραμμα και με απόφαση της κοινωνίας, η Κερατέα αποτίναξε τα δεσμά των τετελεσμένων που προσπάθησαν να επιβάλουν το ΠΑΣΟΚ και η Ν.Δ. Αυτά τα έκαναν μόνο οι χούντες της Λατινικής Αμερικής στους Ινδιάνους»(!). Ξέχασε να πει ότι οι χούντες δεν είχαν Κοινοβούλιο, ούτε Συμβούλιο της Επικρατείας, όπως ξέχασε και ότι εκτός από «τη γνώση, το πρόγραμμα και την απόφαση» χρησιμοποιήθηκαν και μερικές χιλιάδες μολότοφ για να φτιαχτεί το «πρώιμο αντιμνημονιακό μοντέλο». 

 Οπαδός του δόγματος του Μάο, «μεγάλη αναταραχή, θαυμάσια κατάσταση», ο κ. Τσίπρας μίλησε την προηγούμενη εβδομάδα (30.5.2012) σε ένα πυκνό ακροατήριο της Κερατέας. Τους παίνεψε: «Εσείς δείξατε πρώτοι σε όλη την Ελλάδα τον δρόμο της αξιοπρέπειας, της αυτοπεποίθησης και της ανατροπής». Δεν το γνωρίζουμε, αλλά μπορούμε να πιθανολογήσουμε ότι τον άκουσαν -προφανώς με φουσκωμένα από την περηφάνια στήθη- κι εκείνοι που χάραξαν με εμπρησμούς «τον δρόμο της αξιοπρέπειας».

 Σίγουρα θα ήταν εκεί και κάποιοι από τους 10.000 ιδιοκτήτες αυθαιρέτων· τόσα είχε νομιμοποιήσει εν μια νυκτί η κ. Βάσω Παπανδρέου. Αντιγράφουμε από τον Τύπο της εποχής: «Με υπουργικές αποφάσεις θα τακτοποιηθούν τελικά οι εντάξεις νέων περιοχών στο σχέδιο, με την προϋπόθεση ότι δεν θα αφορούν μεγάλες εκτάσεις... Το πρώτο βήμα έγινε με την έκδοση υπουργικής απόφασης που αφορά την ένταξη 1.200 στρεμμάτων στον Δήμο της Κερατέας... Τα αυθαίρετα κτίσματα υπολογίζεται ότι ξεπερνούν τα 10.000» (Ελευθεροτυπία 24.12.2002). 

Το αστείο είναι ότι ο κ. Τσίπρας διακήρυξε στην «πόλη-σύμβολο» ότι «στις 17 Ιουνίου αντιπαρατίθενται... οι δυνάμεις του χθες με τις δυνάμεις του αύριο». Μπορούμε να φανταστούμε ποιο «αύριο» είναι αυτό. «Οταν στηρίξαμε τον δικό σας ανένδοτο αγώνα... δεν το κάναμε για να μαζέψουμε ψήφους», είπε ο κ. Τσίπρας, αλλά το blog του αγώνα («Οβριόκαστρο Κερατέας») τον διαψεύδει: «Σημαντικό ρόλο [στην πρωτιά του ΣΥΡΙΖΑ στην Κερατέα, με το μεγαλύτερο ποσοστό σε όλη την Αττική και το δεύτερο μεγαλύτερο σε όλη την Ελλάδα] έπαιξε και η διακριτική παρουσία του ΣΥΡΙΖΑ κατά τη διάρκεια των 128 ημερών πολιορκίας του τόπου μας». Ετσι μαζεύονται οι ψήφοι στην Ελλάδα και ωριμάζει το «αντιμνημονιακό μοντέλο»...

Τα μέσα του διαλόγου...  - Tου Πάσχου Μανδραβέλη 

Να, λοιπόν, που έπεσε ένα ακόμη ταμπού της μεταπολιτευτικής δημοκρατίας. Ανήμερα την 21η Απριλίου, ακροδεξιοί, της απεχθέστερης μορφής, επιτέθηκαν σε προεκλογική συγκέντρωση υποψηφίου φωνάζοντας «Αλήτες, προδότες πολιτικοί» · ένα σύνθημα που προφανώς είναι η μετεξέλιξη του «Αλήτες, προδότες κομμουνιστές». Είναι ευτύχημα που αυτή τη φορά σύμπας ο πολιτικός κόσμος καταδίκασε την επίθεση, κάτι που δυστυχώς δεν έγινε στο πρόσφατο παρελθόν.

 Δεν είναι η πρώτη φορά που διάφοροι «Αγανακτισμένοι» επιτίθενται σε πολιτικούς και ειδικά σε συγκεντρώσεις που έκαναν στο πρόσφατο παρελθόν στελέχη του ΠΑΣΟΚ. Δυστυχώς, τότε πολλοί μιλούσαν για «δίκαιη οργή του λαού», ξεχνώντας ότι αυτού του τύπου η συμπαράσταση επωάζει το αυγό του φιδιού. Γιατί στο κάτω κάτω της γραφής και οι Χρυσαυγίτες μέρος του λαού είναι, και αυτοί θεωρούν τη δική τους οργή «δίκαιη». Πώς θα ξεχωρίσουμε λοιπόν τη «δίκαιη οργή» των ακροδεξιών από τη «δίκαιη οργή» των ακροαριστερών. Από το χρώμα του αμπέχονου; Ενας άλλος τρόπος για να επωαστεί το αυγό του φιδιού είναι η σχετικοποίηση της βίας. «Ελα, μωρέ τώρα! Βία είναι να ρίξει κάποιος ένα γιαούρτι;», έλεγαν κάποιοι.

 Στο ίδιο μοτίβο κινήθηκε μιλώντας στον ΑΝΤ1, ο αρχηγός της Χρυσής Αυγής κ. Ν. Μιχαλολιάκος: «... επειδή εβράχη, εάν εβράχη, ο κ. Ευθυμίου, δεν το γνωρίζω. Στο κάτω κάτω της γραφής καλό καιρό έχουμε, ζέστη, τον δροσίσανε». Βεβαίως ο κ. Μιχαλολιάκος δεν έχει τη δημοκρατική παιδεία για να καταλάβει ότι και το «δρόσισμα» είναι προσωπική επιλογή κάθε ατόμου. Επιπλέον το βρέξιμο οποιουδήποτε πολίτη αποτελεί παράνομη πράξη, ανεξαρτήτως της θερμοκρασίας που επικρατεί. Επομένως, ορθώς καταδικάστηκε από τον υπόλοιπο κόσμο το θράσος των Χρυσαυγιτών και του αρχηγού τους.

 Ομως πρέπει να τεθεί κι ένα ερώτημα. Οι υπόλοιποι, εκείνοι δηλαδή που θητεύουν στο δημοκρατικό τόξο, με ποια κλίμακα της φυσικής δικαιολογούν το γιαούρτι; Της θερμοκρασίας ή της ατμοσφαιρικής πίεσης; Βία στη βία του ενός, βία στη βία του άλλου στο τέλος οι ακροδεξιοί θα παίζουν στο γήπεδό τους που το έχουν στρώσει άλλοι. Δεν υπάρχει καλή ή κακή βία, ούτε καν συμβολική. Δεν πρέπει να υπάρχει «δρόσισμα» παρά τη θέληση εκείνου που το υφίσταται, είτε αυτό είναι «αριστερό» είτε «δεξιό». Κάποια στιγμή πρέπει να μπουν κανόνες που να τους εφαρμόζουν όλοι ανεξαρτήτως των σκοπών που λένε ότι επιδιώκουν ή των «υψηλόφρονων ιδανικών» που ισχυρίζονται ότι υπηρετούν.

 Ο λόγος, ακόμη και ο οξύς, πρέπει να περιορίζεται μόνο από την ευπρέπεια των συνομιλούντων και όχι από τον νόμο. Οποιαδήποτε άλλη πράξη, ακόμη και «δροσίσματος», που έχει φυσικό αντίκτυπο σε κάθε συνάνθρωπό μας, απαγορεύεται και πρέπει να τιμωρείται. Επ’ ουδενί δεν πρέπει να επιδοκιμάζεται ή να συμψηφίζεται με τις πράξεις των απέναντι. Δυστυχώς στην Ελλάδα πρέπει να ανακαλύψουμε και πάλι τις αρχές της Δημοκρατίας. Να καταλάβουμε τι σημαίνει διάλογος, με ποια μέσα γίνεται και πού βρίσκονται τα όρια της αντίθεσης στις απόψεις που εκφέρει ένας πολιτικός ή ένας πολίτης. Αφού τα εμπεδώσουμε όλα αυτά, τότε μόνο μπορεί να συζητήσουμε νηφάλια και σοβαρά για την οικονομία και όλα τα μεγάλα προβλήματα του τόπου. Πιθανώς, δε, να βρούμε και λύσεις...

Μετανάστες, σεισμοί και λαϊκισμοί - Tου Πασχου Μανδραβελη

Ο πρόεδρος του Λαϊκού Ορθόδοξου Συναγερμού στάθηκε ευθυτενής μπροστά στην κάμερα. Με το γνωστό θεατρικό ύφος μάς πληροφόρησε κατ’ αρχήν ότι υπάρχουν δύο εκατομμύρια παράνομοι μετανάστες στην Ελλάδα. Από πού προκύπτει αυτό; Κανείς δεν ξέρει, αλλά και κανείς δεν θα τον ρωτήσει. Και μετά ο πρόεδρος του ΛΑΟΣ ξεφούρνισε την απλή λύση: «να φύγουμε από τη Συνθήκη Σένγκεν και να δώσουμε ταξιδιωτικά έγγραφα στους μετανάστες για να μάς αδειάσουν τη γωνιά».

Με άλλα λόγια ο κ. Καρατζαφέρης πρότεινε να κάνουμε δύο φορές τα μούτρα των Ευρωπαίων κρέας· αφενός να τους στερήσουμε την πολύτιμη παρουσία μας και αφετέρου να βοηθήσουμε να πάνε στην Ευρώπη (στη θέση μας;) άλλοι μελαψοί. Ελα, όμως, που τα ταξιδιωτικά έγγραφα έχουν αξία στα σύνορα μόνο αν συμμετέχουμε στον χώρο Σένγκεν. Με άλλα λόγια η διπλή πρόταση του κ. Καρατζαφέρη αυτοαναιρείται. Χωρίς συνθήκη τα ταξιδιωτικά έγγραφα που θα τους δώσουμε είναι σαν κι αυτά που κατέστρεψαν πριν μπουν στην Ελλάδα: άχρηστα. Εκτός αν ο πρόεδρος του ΛΑΟΣ προτείνει να τους ελληνοποιήσουμε, για να έχουν ελληνικά διαβατήρια.

Η δήλωση αυτή είναι ίσως η κορυφή του παγόβουνου του διαλόγου α λα «τρία πουλάκια κάθονται...» που γίνεται για όλα τα θέματα στην Ελλάδα. Αντίστοιχη είναι και η ανακοίνωση κ. Νίκου Χουντή που, μάλιστα, τιτλοφορείται «ΣΕΙΣΜΟΣ!! Ομολογία τρόικας: Σκοπός είναι οι μισθοί και οι συντάξεις στην Ελλάδα να φτάσουν σε επίπεδα Βουλγαρίας και Ρουμανίας (150 ευρώ τον μήνα) - Απαντήσεις της τρόικας σε Νίκο Χουντή». Ο ευρωβουλευτής του Συνασπισμού μάς πληροφορεί ότι «στην κοινή συνεδρίαση των Επιτροπών Οικονομικών και Απασχόλησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου οι εκπρόσωποι της τρόικας, (Ολι Ρεν, Γιοργκ Ασμουσεν και Πόουλ Τόμσεν, απαντώντας σε ερώτηση του ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ, Νίκου Χουντή, αφού ομολόγησαν την παταγώδη αποτυχία του Μνημονίου μέχρι σήμερα, παραδέχθηκαν ότι σκοπός του είναι οι μισθοί και οι συντάξεις στην Ελλάδα να φτάσουν σε επίπεδα Βουλγαρίας και Ρουμανίας, δηλαδή στο επίπεδο των 150 ευρώ τον μήνα».

Πραγματικά είναι τρομακτικό, αλλά από τα βίντεο που παραθέτει μαζί με την ανακοίνωσή του ο κ. Χουντής δεν προκύπτει κάτι τέτοιο. Οι κ. Ολι Ρεν, Γιοργκ Ασμουσεν και Πόουλ Τόμσεν εξηγούν ότι το έλλειμμα ανταγωνιστικότητας της χώρας οδήγησε στη μείωση των μισθών και επισημαίνουν την έλλειψη διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που μπορεί να μάς αναγκάσει σε περαιτέρω μείωση μισθών· είμαστε δεν είμαστε στο Μνημόνιο. Ο κ. Ολι Ρεν αναφέρει ότι υπάρχει κίνδυνος για τη χώρα «αν δεν προχωρήσουν οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στις υπηρεσίες και στις αγορές για να αυξηθεί ο ανταγωνισμός και η παραγωγικότητα». Ο κ. Τόμσεν λέει ξεκάθαρα το λογικό: «Ή θα γίνει πιο παραγωγική η Ελλάδα ή θα μειωθούν περαιτέρω οι μισθοί».

Δυστυχώς, για εμάς, χωρίς τις μεταρρυθμίσεις οι μισθοί Βουλγαρίας-Ρουμανίας μπορεί στο μέλλον να είναι ελκυστικοί. Υπάρχει και η Ζιμπάμπουε με 350 ευρώ κατά κεφαλήν εισόδημα τον χρόνο. Στην οικονομία ένα είναι σίγουρο: η κατανάλωση πάντα φτάνει στα επίπεδα παραγωγής. Γι’ αυτό όλοι προσπαθούν να αυξήσουν την παραγωγή αντί να κλαίνε για τη χαμένη κατανάλωση. Πλην εκείνων που αντιδρούν στις μεταρρυθμίσεις και μετά καταγγέλλουν γιατί πέφτουν οι μισθοί.

Δυστυχήματα που περιμένουν να συμβούν - Tου Πασχου Μανδραβελη

Για μια ακόμη φορά σύμπας ο ελληνισμός αναρωτιέται: «Μα πώς μπορεί να έγινε αυτό στο ΟΑΚΑ;» Μεγάλη λύπη εκφράζουν οι πολιτικοί, φρίττουν οι αθλητικοί παράγοντες, ελεεινολογούν τα ΜΜΕ και η ζωή θα συνεχιστεί σαν πρώτα. Μέχρι να γίνουν τα επόμενα επεισόδια σε κάποιο γήπεδο και ίσως να θρηνήσουμε (πάλι) ένα νεκρό. Κατόπιν θα ξαναρχίσει το ίδιο γαϊτανάκι: δηλώσεις επί δηλώσεων, όρκοι για πάταξη της βίας και τα λοιπά, και τα λοιπά, και τα λοιπά...

Πρόβλημα δεν είναι μόνο οι χουλιγκάνοι στα γήπεδα. Είναι η διάχυτη ανομία και η άρνησή μας να της αντιπαρατεθούμε. Κι αυτό δεν αφορά μόνο την πολιτική ηγεσία· αφορά και την κοινωνία που κλείνει τα μάτια. Η παρανομία είναι είτε μαγκιά, είτε (τσάμπα) ανυπακοή, είτε αναγκαίο κακό, είτε -χειρότερα- πολιτική στόχευση. Και η μία παρανομία οδηγεί στην άλλη, μέχρι να φτάσουμε να αναρωτιόμαστε: «Μα, πώς έγινε αυτό;»

Εγιναν πολλά τα τελευταία χρόνια που μας άφησαν με το στόμα ανοιχτό και το χειρότερο είναι ότι, επειδή ξεχνάμε, θα ξαναγίνουν. Ποιος θυμάται τον θρήνο για τα 21 παιδιά που χάθηκαν στα Τέμπη το 2002; Υπήρξαν δηλώσεις για καλύτερη αστυνόμευση των οδικών μεταφορών, ρεπορτάζ στα κανάλια για φορτία που δεν ήταν καλά δεμένα και το 2004 χάθηκαν άλλα επτά παιδιά στον Μαλιακό· πάλι από νταλίκα. Ξαναπάθαμε «ένα συγκλονισμό» αλλά το ερώτημα είναι: πότε θα το ξαναζήσουμε; Διότι και μετά τον θάνατο της Ηούς Ζερβουδάκη, από μηχανάκι σε πεζόδρομο, ουδείς τηρεί τον νόμο που απαγορεύει τα δίκυκλα στους πεζόδρομους. Και το χειρότερο: ουδείς ελέγχει.

Είδαμε (και πληρώσαμε) καταστροφές σε σχολεία και πανεπιστήμια κατά τη διάρκεια των περιοδικών καταλήψεων. Δεν συνελήφθη κανείς, ίσως για να μη διαταραχθεί η «ακαδημαϊκή ειρήνη», που λέει και η πρυτανεία του ΑΠΘ. Θα τις ξαναζήσουμε γιατί η παρανομία θεωρείται «επαναστατική» · και ως γνωστόν σ’ αυτή τη χώρα κάθε «επανάσταση» έχει προτεραιότητα έναντι του νόμου.

Συγκλονιστήκαμε από την πυρπόληση του κέντρου της Αθήνας τον Δεκέμβριο του 2008, τον θάνατο τριών αθώων ανθρώπων στη Μarfin το 2010 και την πυρπόληση των νεοκλασικών το 2011. Το γαϊτανάκι συνεχίζεται, όχι μόνο λόγω της αβελτηρίας των αστυνομικών αρχών, αλλά και της πρακτικής των συνδικαλιστών. Είναι χαρακτηριστικό ότι μια μέρα μετά τη δολοφονία των τριών στη Μarfin, οι συνδικαλιστές έκαναν και πάλι πορεία στο κέντρο της Αθήνας, στους ίδιους ακριβώς δρόμους και με την ίδια ανεπαρκή περιφρούρηση. Το ότι δεν ζούμε σε κάθε πορεία το μέγιστο κακό οφείλεται σε καθαρή τύχη· όχι προετοιμασία.

Είδαμε ένα μέλος του Κοινοβουλίου αιμόφυρτο από χτυπήματα τραμπούκων. Και αυτό το περιστατικό σκεπάστηκε από τη λήθη, ενώ άλλοι τραμπούκοι κάνουν αντισυγκεντρώσεις, πετούν γιαούρτια και αντικείμενα· όχι μόνο εναντίον πολιτικών, αλλά και τραγουδιστών. Πόσο θα αργήσει να ανάψουν τα αίματα στην απέναντι πλευρά και να ζήσουμε το ανείπωτο κακό;

Σε κάθε τομέα αυτής της χώρας υπάρχει ένα δυστύχημα που περιμένει να συμβεί. Κι αυτό διότι δεν μάθαμε ποτέ από τα προηγούμενα δυστυχήματα. Θεωρούμε την τήρηση των νόμων κάτι σαν συντήρηση και τους κανόνες ασφάλειας περιττούς. Κι έτσι κάθε λίγο και λιγάκι θα αναρωτιόμαστε: «Μα πώς μπόρεσε να συμβεί αυτό;».

Καλόμαθε η Αριστερά στην ασυλία - Tου Πασχου Μανδραβελη

Οι διαμάχες μεταξύ των κομμάτων είναι σύνηθες πράγμα. Οχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο. Σε αντίθεση, μάλιστα, με όσα η «κοινή σοφία» πρεσβεύει, η αντιπαράθεση μεταξύ των κομμάτων είναι και χρήσιμο πράγμα. Οι πολιτικοί σχηματισμοί δεν φτιάχτηκαν να ομονοούν -τότε δεν θα είχαν λόγο ύπαρξης- αλλά η ύπαρξη διαφορετικών απόψεων και συμφερόντων σε μια κοινωνία έκαναν αναγκαία την ύπαρξη των κομμάτων.

Φυσικά η αντιπαράθεση έχει όρια και κανόνες. Σ’ αυτό οφείλουν να ομονοούν όλα τα κόμματα. Υπάρχει νομική υποχρέωση (πρέπει να τηρούν το Σύνταγμα και να σέβονται τον κανόνα της πλειοψηφίας) και ηθική υποχρέωση· οι ύβρεις ακόμη κι αν είναι νόμιμες, είναι αήθεις και πρέπει να τιμωρούνται πολιτικά.

Δυστυχώς η Αριστερά έχει καλομάθει στα δύο μέτρα και σταθμά που τόσα χρόνια η ελληνική κοινωνία ανέχεται. Ενώ διατηρεί για τον εαυτό της το δικαίωμα να βρίζει όποιον θέλει, διακηρύσσει ότι είναι ιερόσυλη κάθε κριτική στα πεπραγμένα της. Ετσι μπορεί ο κ. Τσίπρας να υποστηρίζει ότι όσοι ψήφισαν το Μνημόνιο είναι ελλειμματικής ελληνικότητας, αλλά το γραφείο Τύπου του κόμματός του θεωρεί «εκβιασμό», «τρομοκράτηση» και «προβοκάτσια» τη σκληρή κριτική των θέσεων του ΣΥΡΙΖΑ που έκαναν οι κ. Βενιζέλος και Σαμαράς.

Είναι δε αστείο να ακούει κάποιος τον κ. Τσίπρα να κατηγορεί ΠΑΣΟΚ και Ν. Δ. ότι προσπαθούν «να επαναφέρουν διαχωριστικές γραμμές του χθες που διχάζουν», όταν βασικό σύνθημα του ΣΥΡΙΖΑ είναι «Ή αυτοί ή εμείς».

Από την άλλη, η κ. Παπαρήγα μπορεί να κατηγορεί τους άλλους αρχηγούς κομμάτων ως «υπηρέτες συμφερόντων», αλλά θεωρεί ένοχο «αντικομμουνισμού» τον κ. Σαμαρά που μίλησε κατά της Αριστεράς. Είναι περίεργο, αλλά σ’ αυτή τη χώρα είναι θεμιτό να είναι κάποιος αντιδεξιός, αντιΠΑΣΟΚ ακόμη κι αντιΚΟΔΗΣΟ. Το μόνο που θεωρείται «αμάρτημα» είναι ο αντικομμουνισμός.

Βεβαίως, όλα αυτά τα χρόνια η Αριστερά έβρισκε κι έκανε. Δεν είναι μόνο οι μικροπολιτικές τακτικές του κ. Κώστα Καραμανλή που την άφησαν στο απυρόβλητο. Να θυμηθούμε ότι ο πρώην πρωθυπουργός έφτασε να δηλώσει ότι τιμά τον Χαρίλαο Φλωράκη (λογικό και θεμιτό), αλλά και «όσα αυτός πρεσβεύει» (τι τιμούσε, δηλαδή; Την άποψη για ανατροπή της αστικής δημοκρατίας και ανάγκης δικτατορίας του προλεταριάτου;)

Το κυριότερο είναι ότι η Αριστερά χρησιμοποίησε την Ιστορία για να ξεπλένεται από τα τωρινά της αμαρτήματα. Επειδή μαρτύρησε στο παρελθόν νομίζει ότι αγιοποιήθηκε. Επειδή διώχθηκε από το μετεμφυλιακό κράτος, σκούζει για διώξεις κάθε φορά που κάποιος στη σημερινή δημοκρατική Ελλάδα την επικρίνει. Επειδή πριν από το 1974 απαγορευόταν ακόμη και η ύπαρξη αριστερών κομμάτων, θεωρεί ότι σήμερα δεν πρέπει να απαγορεύεται τίποτε στα αριστερά κόμματα· ακόμη και η παραβίαση του νόμου θεωρείται θεμιτή πρακτική, αρκεί να γίνεται από την Αριστερά. Μόνο οι υπόλοιποι «βιάζουν τη δημοκρατία».

Το ευτύχημα είναι ότι αυτή η ιδιότυπη ασυλία της Αριστεράς τελείωσε. Ετσι η δημοκρατία μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα: μπορούν να αντιπαρατεθούν απόψεις χωρίς φόβους κι ελπίζουμε χωρίς πάθη. Οπότε επί της ουσίας: έχει η Αριστερά να μας πει κάτι λογικό για τον τόπο ή θα συνεχίσει τις παλιές κραυγές με τον λύκο στα πρόβατα;

Μετά την παράκαμψη των μεσαζόντων - Tου Πασχου Μανδραβελη

Το αγροτικό φορτηγάκι βούλιαζε από το βάρος των σακιών πατάτας που είχε στην καρότσα του. Οι κάπως μελαψοί πωλητές διαφήμιζαν την πραμάτεια τους: «έλα θείο, πάρε καλή πατάτα από Νευροκόπι. Θα τη φας και θα με θυμηθείς». Το δεκάκιλο ξεκινούσε από 3,5 ευρώ και μπορούσε, μετά από παζάρια, να πέσει στα τρία· «ούτε τη βενζίνα δεν θα βγάλω...».

Τι ήταν αυτό στους δρόμους της Αθήνας; Διάχυση της του κινήματος της πατάτας ή εμφάνιση νέων μεσαζόντων; Μήπως -για να κάνουμε ακόμη πιο πονηρές σκέψεις- οι πατάτες δεν από το Νευροκόπι αλλά από την Αίγυπτο και κάποιοι, εκμεταλλευόμενοι τον θόρυβο των ημερών, αποφάσισαν να μπουν στον χορό; Πρέπει να σημειώσουμε ότι το υπαίθριο εμπόριο προσαρμόζεται ταχύτατα στις νέες συνθήκες. Δεν προκάνουν να πέσουν τρεις σταγόνες βροχής και διάφοροι πωλητές στους δρόμους εμφανίζουν ομπρέλες προς πώληση.

Οπως και να έχει το ζήτημα, όμως, υπάρχουν πρόδρομα φαινόμενα που δείχνουν ότι το «κίνημα της πατάτας» πρέπει, μετά τον πρώτο ενθουσιασμό, να μπει στη δύσκολη και απαιτητική δουλειά της οργάνωσης. Αυτό σημαίνει ότι αφού οι αγρότες εξαντλήσουν το φετινό στοκ και με δεδομένο ότι υπάρχει τόσο μεγάλη ζήτηση, ο συνεταιρισμός πατατοπαραγωγών Νευροκοπίου πρέπει να βρει νέα (εκτός των μεσαζόντων) κανάλια για την διάθεση του προϊόντος. Οι άλλοι μεσάζοντες -δήμαρχοι, ακτιβιστές, κοσμήτορες σχολών κ.λπ.- κάποια στιγμή (και ειδικά όταν σβήσουν τα φώτα της δημοσιότητας) θα κουραστούν και θα απομακρυνθούν.

Είναι ανθρώπινο πράγμα η κούραση και σημαδεύει όλα τα κινήματα, μικρά και μεγάλα. Στο τέλος της ημέρας και αφού καταλαγιάσει ο πρώτος πυρετός, είτε διαμορφώνεται μια νέα οργανωτική διαδικασία είτε ο κόσμος επιστρέφει στην παλιά τάξη πραγμάτων. Μία από αυτές τις εκδοχές περιμένει και το κίνημα της πατάτας. Είτε ο συνεταιρισμός, έχοντας τη μαγιά και τη βοήθεια όλων αυτών που τώρα συνδράμουν στις πωλήσεις, θα δημιουργήσει ένα άλλο δίκτυο πώλησης των προϊόντων τους (θεσπίζοντας και πιστοποιητικά γνησιότητας, ώστε να μην πουλά οποιοσδήποτε πατάτες σαν Νευροκοπίου), είτε οι παραγωγοί θα ξαναγυρίσουν στους μεσάζοντες και στα βουνά αδιάθετων προϊόντων.

Στην Ελλάδα έχουμε άσχημη εμπειρία από το συνεταιριστικό κίνημα, επειδή υπήρξε στο μεγαλύτερο βαθμό κρατικοδίαιτο και κρατικοκεντρικό. Λίγοι συνεταιρισμοί ξέφυγαν από τον κανόνα και είναι σήμερα κερδοφόροι προσφέροντας ικανοποιητικό εισόδημα στα μέλη τους. Παγκοσμίως όμως το συνεταιριστικό κίνημα έχει μεγάλες επιτυχίες να επιδείξει. Η οργάνωση «Διεθνής Συνεταιριστική Συμμαχία» υπολόγισε το 2008 τον τζίρο των συνεταιρισμένων αγροτών σε 1,1 τρισ. δολάρια· είναι η 10η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου περίπου στο μέγεθος της Ισπανίας. Αυτοί οι συνεταιρισμοί με 800 εκατ. μέλη προσφέρουν δουλειά σε 100 εκατ. ανθρώπους, 20% περισσότερους από όσους εργάζονται στις πολυεθνικές. Ανάμεσά τους είναι η ολλανδική Friesland (παράγει το γάλα Νουνού), η ιρλανδική Kerry (που παράγει τα ομώνυμα τυριά) η Credit Argicole κ.ά.

Η εμφανής αποτυχία του κρατικοπαρεμβατικού μοντέλου οικονομίας στην Ελλάδα ανοίγει νέες δυνατότητες και προοπτικές. Αρκεί οι άνθρωποι να τις αδράξουν. Η ανασύσταση των συνεταιρισμών στον αγροτικό τομέα είναι μια τέτοια ευκαιρία.

Το χρέος των αγροτών - Tου Πασχου Μανδραβελη

Λένε ότι η κρίση δημιουργεί ευκαιρίες. Στην περίπτωση του εμπορίου πατάτας, αυτό είναι εμφανές. Κάποιοι παραγωγοί του Νευροκοπίου αποφάσισαν να παρακάμψουν εμπόρους και μεσάζοντες. Αρχισαν να πωλούν απευθείας σε ανταγωνιστικές τιμές και με κέρδος για τους ίδιους. Το πείραμα της φθηνής πατάτας πέτυχε και τώρα εξετάζεται η διάθεση και άλλων αγροτικών προϊόντων με τον ίδιο τρόπο και με τη χρήση του Διαδικτύου.

Μπράβο στους παραγωγούς και στους πρωτεργάτες, αλλά πρέπει να θέσουμε ένα ερώτημα: Γιατί αυτό δεν γινόταν νωρίτερα; Τα προηγούμενα χρόνια, ακούγονταν δύο ειδών γκρίνιες στην Ελλάδα. Η μία είχε να κάνει με την υψηλή τιμή των αγροτικών προϊόντων στην αγορά και η άλλη με τη χαμηλή τιμή του παραγωγού. Τι εμπόδιζε παραγωγούς και καταναλωτές να έρθουν κοντά προς αμοιβαίο όφελος;

Κάποιοι ισχυρίζονται ότι για όλα φταίνε οι «μεσάζοντες». Οι τελευταίοι είναι κάτι σαν τους «κερδοσκόπους» (φταίνε για το χρέος της χώρας) και τα «ξένα κέντρα» (υπεύθυνοι για όλα τα άλλα δεινά μας). Οι «μεσάζοντες» είναι ένα από εκείνα τα σκοτεινά ονόματα στα οποία κρεμάμε τα προβλήματα που δεν θέλουμε να λύσουμε.

Οχι ότι δεν υπάρχουν· απλώς οι «μεσάζοντες» δεν έγιναν «μεσάζοντες» με το ζόρι. Βρήκαν χώρο στην αγορά για να κερδίζουν εις βάρος των αγροτών και των καταναλωτών.

Δεν έλειψαν τα κίνητρα ούτε τα λεφτά του κράτους για να βγουν οι αγρότες στην αγορά. Το συνεταιριστικό κίνημα είναι ένα από τα βαρέλια δίχως πάτο στο οποίο οι κρατικές τράπεζες έριχναν αφειδώς λεφτά, αλλά ούτε οι αγρότες κέρδιζαν ούτε οι καταναλωτές. Στην Ελλάδα σήμερα υπάρχουν 7.000 συνεταιριστικές οργανώσεις, με 860.000 μέλη. Λειτουργούν 126 δευτεροβάθμιες Ενώσεις Αγροτικών Συνεταιρισμών, εκ των οποίων μόνο οι 10 έχουν κέρδος. Και τα χρέη των συνεταιρισμών σήμερα είναι περί τα 800 εκατομμύρια. Το γεγονός ότι μόνο ελάχιστοι συνεταιρισμοί άδραξαν την ευκαιρία και κάνουν δουλειά δεν ήταν προϊόν κάποιου σκοτεινού σχεδίου. Ηταν μία από τις αποτυχίες της συλλογικής δράσης.

Τώρα η κρίση πιθανώς να τα αλλάξει όλα. Το κυριότερο είναι να αλλάξει τις αντιλήψεις μας. Αρκετά παραμυθιαστήκαμε με ιστορίες για δράκους κι άλλα φθονερά ξωτικά που μας απαγορεύουν να πράξουμε προς το συμφέρον μας. Οι αγρότες έχουν ευθύνες. Αν μη τι άλλο, πρέπει να κάνουν συνεταιρισμούς που να δουλεύουν. Πρωτίστως για δικό τους όφελος και δευτερευόντως για το δικό μας.

Ιστορίες της δραχμής - Tου Πασχου Mανδραβελη

Αν σε ένα ξερονήσι ναυαγήσει μια ομάδα ανθρώπων με ένα τεράστιο μπαούλο γεμάτο λεφτά και δεν υπάρχει άλλος πλούτος να παραχθεί, σε δύο μήνες -το πολύ- οι άνθρωποι αυτοί θα έχουν πεθάνει της πείνας. Ασχέτως του μπαούλου και ασχέτως του τι περιέχει αυτό· ευρώ, δραχμές, δολάρια κ.λπ. Το νόμισμα συμβολίζει τον πλούτο, δεν είναι πλούτος. Στο τέλος της ημέρας θα πρέπει να έχεις κάτι να φας και όχι απλώς να πληρώσεις.

Γι’ αυτό και είναι ανόητη η συζήτηση περί επιστροφής στη δραχμή. Μεταθέτει την προσοχή μας από το βασικό πρόβλημα της οικονομίας που είναι η παραγωγή της και όχι τα χαρτιά με τα οποία θα συναλλάσσονται οι μη παραγωγοί της. Οσες δραχμές και αν τυπώσουμε, αν αυτές δεν αντικατοπτρίζουν πραγματικό πλούτο είναι τσάμπα έξοδα και τσάμπα μελάνη.

Βεβαίως, σε έναν πολύπλοκο κόσμο (και όχι στο ξερονήσι του παραδείγματός μας) τα νομισματικά παίζουν ρόλο. Για παράδειγμα, αν η Ελλάδα δεν είχε μπει στο ευρώ και μπορούσε να τυπώνει αφειδώς δραχμές, οι αγορές θα της είχαν επιτεθεί πολύ νωρίτερα. Ετσι, η διαδικασία της εσωτερικής υποτίμησης που τώρα ζούμε θα είχε γίνει νωρίτερα και από χαμηλότερο σημείο. Η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να δανείζεται φθηνά· οι διορθώσεις θα ήταν διαρκείς και γι’ αυτό πιο ήπιες. Για να το πούμε διαφορετικά: η αποτυχία των αγορών δεν ήταν το 2008 - 2009, ήταν όλη την προηγούμενη περίοδο όταν δάνειζαν κουτσούς - στραβούς με το ίδιο επιτόκιο.

Σήμερα είναι πολλοί εκείνοι που υποστηρίζουν ότι πρέπει να επιστρέψουμε στον «χαμένο παράδεισο» της δραχμής, που θα έχει όλο και περισσότερα χαρτιά συναλλαγής, δηλαδή πληθωρισμό 20 - 25%. Τι θα κερδίσουμε; Εντάξει! Κάποιοι θα βγάλουν το αριστερό τους γινάτι. Οι λαφαζάνηδες τω πνεύματι φαντάζονται ότι η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ θα βάλει μπουρλότο στον καπιταλισμό και πένητες οι τραπεζίτες θα ζητούν συγχώρεση από τα λαϊκά δικαστήρια που αναγκαστικά θα στηθούν. Αυτό που αποσιωπούν όμως είναι ότι με ή χωρίς Κολοκοτρώνη στα χαρτιά, η οικονομία πάλι θα πρέπει να προσαρμοστεί. Με δεδομένο δε ότι δεν θα υπάρχει ο εξωτερικός δανεισμός (αν μάλιστα... καταρρεύσει ο καπιταλισμός, δεν θα υπάρχει πουθενά δανεισμός) η προσαρμογή θα γίνει πολύ βίαια. Θα τρώμε ό,τι παράγουμε, δηλαδή λιγότερα (1,7 δισ. ευρώ ήταν το έλλειμμα στο ισοζύγιο αγροτικών προϊόντων το 2010, 2,2 δισ. το 2009) και λόγω έλλειψης πετρελαιοειδών θα κινούμαστε με ό,τι έχουμε· κάρα, ιππήλατα κ.λπ. Οι ανοησίες που ακούγονται ότι ιδιώτες κάνουν τις εισαγωγές και δεν θα αλλάξει τίποτε παρά τη χρεοκοπία και την επιστροφή στη δραχμή είναι προς εντυπωσιασμό των αδαών. Σε τι νόμισμα θα συναλλάσσονται οι ιδιώτες; Θα εισάγουν σε ευρώ και θα πουλάνε σε δραχμές; Κι αυτό θα κάνει την ευημερία του πληθυσμού μεγαλύτερη;

Κακά τα ψέματα. Η Ελλάδα δεν έχει άλλο δρόμο πέρα από την παραγωγική αναδιάρθρωση της οικονομίας της. Αυτό γίνεται με οργανωμένη δουλειά και απελευθέρωση της οικονομίας. Οχι με διαφορετικά χαρτιά. Θα γίνει αν αφήσουμε τους νέους να δουλέψουν αντί να τους προσλαμβάνουμε στο Δημόσιο. Το μόνο που θα κάνει η επιστροφή στη δραχμή θα είναι -πέρα από τις δυσκολίες και την αύξηση του κόστους συναλλαγών- μια τεράστια ανακατανομή του πλούτου. Οχι προς όφελος των ασθενεστέρων ούτε καν των πλουσιοτέρων. Θα είναι ανακατανομή υπέρ των αετονύχηδων, αυτών δηλαδή που μας οδήγησαν ώς εδώ.

Ενα ακόμη «επιχείρημα» Tου Πασχου Μανδραβελη

Τα μηνύματα από την Εσπερία γίνονται όλο και πιο δυσοίωνα. Οι σκληροί του ευρωπαϊκού Βορρά στέλνουν ξεκάθαρα το μήνυμα ότι η Ευρωζώνη μπορεί να ζήσει με ένα μέλος λιγότερο, ακόμη και δύο. Το επιχείρημά μας ότι, αν δεν υπάρξει «αλληλεγγύη» (με ελληνικά μέτρα), θα ανατιναχθούμε συμπαρασύροντας ολόκληρο το ευρωπαϊκό οικοδόμημα δεν πιάνει.

Γι’ αυτό, διάφοροι άρχισαν να συζητούν τη δεύτερη γραμμή επιχειρηματολογίας. Μπορεί να μην τους ανατινάξουμε οικονομικά, αλλά θα τους αναγκάσουμε ανατιναχθούν πολιτικά. Η πολιτική κρίση στην Ελλάδα θα γίνει θρυαλλίδα κοινωνικών ταραχών στην Ευρώπη. Θα κάνουμε δηλαδή κάτι σαν εξαγωγή επανάστασης. Καλό! Το άλλο, με τον Τρότσκι, το ξέρετε;

Το πρόβλημα με αυτή τη δεύτερη γραμμή άμυνας δεν είναι το ατελέσφορό της. Είναι ότι μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ. Αν ελλοχεύει ο κίνδυνος κοινωνικών ταραχών, τότε αυτό είναι ένας ακόμη λόγος για να αποστειρωθεί η «πηγή του κακού». Ακόμη και αν ισχύουν τα συνωμοσιολογικά σενάρια περί «τιμωρίας της Ελλάδος» ή «χώρας πειραματόζωου», υπάρχει καλύτερο μήνυμα προς τους απείθαρχους λαούς της Ευρώπης από την αποπομπή του πρώτου ταραχοποιού από την Ευρωζώνη;

Το βασικό πρόβλημα είναι πως κάθε φορά που κάποιοι μάς σπρώχνουν προς την έξοδο, εμείς κάνουμε ένα βήμα παραπάνω, τάχα μου διαπραγματευόμενοι για τα μάτια της εγχώριας εκλογικής πελατείας. Δυστυχώς, για μια ακόμη φορά, το πολιτικό και μιντιακό σύστημα παράγει σενάρια για εσωτερική κατανάλωση. Σενάρια που μας καθησυχάζουν, αλλά οδηγούν στην καταστροφή. Αντί να ξεκουνηθούμε για να αλλάξουν τα πάντα, ώστε να έρθει η περιβόητη ανάπτυξη (ανοιχτά επαγγέλματα, άρση γραφειοκρατικών περιορισμών κ.λπ.), μας ταΐζουν μύθους περί επαναδιαπραγμάτευσης και κρυφών άσων που έχουμε στο μανίκι μας.

Ενα πράγμα δεν μας δίνουν, αλλά ούτε θέλουμε να καταλάβουμε. Αν δεν αλλάξουμε τα πάντα, και διπλάσια να ήταν τα δάνεια από την Ευρώπη, το μόνο που θα πετυχαίναμε θα ήταν να αυξήσουμε το χρέος. Αυτή η χώρα έχει πρόβλημα παραγωγής, που επιδεινώνεται όσο διάφοροι υπουργοί επιχειρούν την επανεκλογή τους συντηρώντας τις παλιές δομές για χάρη των πελατειακών τους δικτύων. Ο σπειροειδής κύκλος προς τα κάτω που ξεκίνησε το 2000, αλλά επιταχύνθηκε την περίοδο 2004-2009 έχει πάτο. Και τον πλησιάζουμε με ορμή. Τόσο μεγάλη, που καμιά προσγείωση δεν θα είναι ασφαλής.

Βουλευτές άλλης εποχής - Tου Πασχου Μανδραβελη

Πολλά ακούστηκαν και γράφτηκαν για την ανταρσία των βουλευτών της συγκυβέρνησης, οι οποίοι καταψήφισαν το άρθρο 29 του πολυνομοσχεδίου που έφερε η κυβέρνηση Παπαδήμου. Τι καταψήφισαν, όμως, τα παλικάρια και οι μεγαλοκοπέλες της Βουλής; Ουσιαστικά καταψήφισαν το δικαίωμα κάθε φαρμακοποιού να ανοίγει το μαγαζί του τα απογεύματα ή τα Σάββατα χωρίς να έχει δερβέναγα τους μεγαλοφαρμακοποιούς της πόλης του.

Η αντίσταση δηλαδή των πατέρων του έθνους (υπάρχει ένα σχετικό σύνθημα των αναρχικών, που εξηγεί τον ορισμό, αλλά δεν γράφεται) στο Μνημόνιο εξαντλήθηκε στην υπεράσπιση κάποιων λίγων σε βάρος όχι μόνο των φαρμακοποιών, αλλά και της συντριπτικής πλειονότητας των πολιτών που ψάχνουν φαρμακείο και εφημερεύον δεν βρίσκουν.

Οπως μάς ενημερώνει αναγνώστης «στην Αγ. Παρασκευή, ένα προάστιο της Αθήνας με πληθυσμό 60-80.000 και έκταση 5-6 χιλιομέτρων διαμετρικά, λειτουργούν περί τα 60 φαρμακεία. Πόσα από αυτά νομίζετε διανυκτερεύουν μια δεδομένη μέρα; ΕΝΑ! Αυτό το ένα, που δεν είναι κάθε μέρα σε κεντρικό σημείο, καλείται να εξυπηρετήσει τον κόσμο Σάββατο, Κυριακή και τα απογεύματα (πλην δύο) καθημερινά. Αν λοιπόν ήσασταν άρρωστος, ηλικιωμένος, με μέτριο εισόδημα και σε απόσταση π.χ. δύο χλμ. από το διανυκτερεύον φαρμακείο, τι θα κάνατε;».

Αυτή λοιπόν την κατάσταση υπερασπίστηκαν διά της ψήφου κάποιοι από τους πατέρες του έθνους για να δικαιώσουν πλήρως τον ορισμό των αναρχικών. Το θέμα όμως είναι ότι αν για να μπορούν να ανοίγουν κάποιοι φαρμακοποιοί το Σάββατο και δύο απογεύματα τα δικά τους μαγαζιά (αυτά δηλαδή που έχουν πληρώσει από την τσέπη τους) γίνεται αυτός ο κακός χαμός στη Βουλή μπορούμε να φανταστούμε τι γινόταν ή τι γίνεται με σοβαρότερα θέματα, όπως π.χ. να μπορεί ελεύθερα κάθε νέος άνθρωπος, αν έχει τα προσόντα, να κάνει τη δουλειά που θέλει· να γίνει φαρμακοποιός, ταξιτζής ή ό,τι άλλο ονειρεύεται. Πάντα θα έχουμε από πάνω μας κάποιους από τους τριακόσιους της Βουλής που θα θέλουν -τρομάρα τους!- να «προστατεύσουν την κοινωνία» από τα «δεινά» των νέων που πιθανώς να θέλουν να επιχειρήσουν διαφορετικά.

Δυστυχώς, ο μεγαλύτερος αριθμός των βουλευτών μας δεν καταλαβαίνουν το πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας. Ομνύουν στον κρατικό πατερναλισμό και στην κρατικοδίαιτη «ανάπτυξη», αυτή που διόγκωσε την κατανάλωση και έπνιξε την παραγωγή. Αυτό ήξεραν μέχρι σήμερα κι αυτό συνεχίζουν να υπηρετούν. Σε βάρος όλων μας.

Μεταξύ Ιρλανδίας και Βουλγαρίας - Tου Πασχου Μανδραβελη

Υπάρχει μια απορία σχετικά με τη συζήτηση που γίνεται με τους κατώτερους μισθούς. Πώς γίνεται η νεοφιλελεύθερη Ιρλανδία να έχει κατώτατο μηνιαίο μισθό 1.462 ευρώ (στοιχεία Eurostat Ιανουαρίου) κι εμείς -που χρόνια παλεύουμε μη γίνουμε Ιρλανδία- τρέχουμε τώρα να διατηρήσουμε τα 863 ευρώ; Πώς γίνεται η Βρετανία με όλη την παράδοση της Θάτσερ, που βδελυσσόμεθα, να έχει κατώτατο μισθό 1.139 ευρώ, ενώ εμείς που δώσαμε αγώνες κατά της επάρατης ιδεολογίας της να πληρωνόμαστε περίπου τα δύο τρίτα, κι αυτά να είναι απειλούμενα; Μήπως ήταν λάθος το εθνικό μας δόγμα «ε, δεν θα γίνουμε και Ιρλανδία» όπως είχε πει το 2002 ο κ. Σημίτης; Στο κάτω κάτω της γραφής υπάρχει τρόικα και στην Ιρλανδία, αλλά δεν ζητούν μείωση κατώτατων μισθών, παρόλο που είναι 60% μεγαλύτεροι των ελληνικών.

Επίσης στην Ιρλανδία δεν γίνεται καμιά διαπραγμάτευση περί απελευθέρωσης των επαγγελμάτων. Εχουν απελευθερωθεί εδώ και χρόνια και η οικονομία της έχει την ευελιξία να προσαρμοστεί στις συνθήκες της κρίσης πολύ πιο εύκολα και λιγότερο τραυματικά από την Ελλάδα. Εδώ η τρόικα ακόμη ψάχνει την κατάργηση των κατώτατων αμοιβών των μηχανικών. Αυτές καταργήθηκαν διά νόμου, αλλά τελευταία στιγμή μπήκε μια διάταξη που επιτρέπει στο ΤΕΕ να τιμωρεί πειθαρχικά όποιον μηχανικό θέλει να δώσει χαμηλότερες των... καταργημένων κατώτατων αμοιβών. Ούτε έχουν στην Ιρλανδία κανένα Βορίδη που να ψάχνει εκτός από τα πληθυσμιακά και περιβαλλοντικά κριτήρια για να κρατήσει κλειστό το επάγγελμα των ταξί (αλήθεια: αν το πρόβλημα είναι ο κυκλοφοριακός φόρτος και το περιβάλλον γιατί δεν μπαίνουν πληθυσμιακά κριτήρια και στα Ι. Χ.;).

Στην Ιρλανδία επίσης όταν ένας πολίτης ή ένας επιχειρηματίας αγοράζει ένα ακίνητο δεν έχει υποχρεωτική παράσταση και δεύτερου νομικού πέραν του συμβολαιογράφου. Συνήθως -και κυρίως στις μεγάλες αγοραπωλησίες- χρησιμοποιούν πολλούς δικηγόρους, αλλά δεν πληρώνουν υποχρεωτικά δικηγόρο για κάθε αγοραπωλησία άνω των 11.000 ευρώ! Το υποχρεωτικό χαράτσι δηλαδή υπέρ της συμπαθούς τάξεως των δικηγόρων, παρόλο που περιλαμβάνεται στο πρώτο Μνημόνιο, είναι ακόμη υπό διαπραγμάτευση με την τρόικα.

Επίσης οι επιχειρήσεις στην Ιρλανδία δεν είναι υποχρεωμένες να δημοσιεύουν ισολογισμούς σε δύο εφημερίδες, ένα υποχρεωτικό τέλος υπέρ των εκδοτών και των δημοσιογράφων. Γενικώς, στην Ιρλανδία δεν υποχρεούνται να πληρώνουν πολλά αφανή τέλη υπέρ τρίτων, τα οποία μπορεί το καθένα από αυτά να είναι μικρό, αλλά στο τέλος προκύπτει ένας διόλου αμελητέος λογαριασμός. Και δεν είναι μόνο τα λεφτά. Ολα αυτά τα τέλη πρέπει κάπως να πιστοποιούνται, που σημαίνει χαρτιά, υπογραφές, χρόνος, με μια λέξη: γραφειοκρατία.

Ολα αυτά, λοιπόν, δεν υπάρχουν στην Ιρλανδία και γι' αυτό ουδείς ασχολείται με τα 1.462 ευρώ που είναι ο κατώτατος μηνιαίος μισθός. Ασχολούνται με τα δικά μας 863 ευρώ γιατί βαρέθηκαν να ψάχνουν τους νόμους και τις υπουργικές αποφάσεις των Ρέππα, Βορίδη, Λοβέρδου, Χρυσοχοΐδη και λοιπών παλικαριών (48 έχουμε, μην τους ματιάξουμε) και ίσως να το πήραν απόφαση: αφού η Ελλάδα, έτσι κι αλλιώς, δεν θέλει να γίνει Ιρλανδία, αναγκαστικά θα γίνει Βουλγαρία.

Α! Να μην ξεχάσουμε. Την περασμένη εβδομάδα, η Ιρλανδία βγήκε στις αγορές...

Ο δρόμος της Ελλάδας πριν και μετά την κρίση - Του Πασχου Mανδραβελη

Δεν είχε πολλές εκπλήξεις η πρώτη μέρα του συνεδρίου για την ελληνική κρίση, με τίτλο «Ελλάδα quo vadis», που συνδιοργανώνουν το ίδρυμα του κόμματος των Πράσινων με το Πανεπιστήμιο του Βερολίνου. Εκτός ίσως από τη συμμετοχή. Η μεγάλη αίθουσα ήταν γεμάτη, υπήρχαν πολλοί όρθιοι, και πολλοί αναγκάστηκαν να παρακολουθήσουν τις ομιλίες στον διάδρομο από γιγαντοοθόνες. Λογικό, το βρήκε ο διευθυντής του ιδρύματος, Ραλφ Φουκς. «Οταν συζητά σήμερα κάποιος για την Ελλάδα, συζητά για την Ευρώπη» είπε στην εισαγωγή του.

Δεν υπήρξαν εκπλήξεις στην κεντρική ομιλία του κ. Κώστα Σημίτη. Τα κύρια σημεία της είχαν διανεμηθεί από την Παρασκευή· νωρίς για να τα προλάβουν τα κυριακάτικα φύλλα. Δεν ήταν έκπληξη επίσης ότι μίλησε στα γερμανικά, με την ίδια επίπεδη προφορά με την οποία μιλά και στα ελληνικά. Γερμανοσπουδαγμένος είναι και στη γερμανική πρωτεύουσα πρέπει να αισθάνεται οικεία.

Ούτε αποτέλεσε έκπληξη η παρουσία μιας ολιγομελούς ομάδας Αγανακτισμένων στο επιβλητικό γυάλινο κτίριο του Ιδρύματος Χάινριχ Μπελ. «Είναι τα ίδια δέκα άτομα που έκαναν τη διαμαρτυρία και στην ομιλία του Γιώργου Παπανδρέου», μας ψιθύρισε Ελληνας που ζει κι εργάζεται στη Γερμανία. Εκπληξη ήταν το γεγονός ότι αυτά τα άτομα δεν έκαναν φασαρία. Ακουσαν υπομονετικά τους ομιλητές και στο τέλος εξέφρασαν τη διαμαρτυρία τους χωρίς φωνές. Απλώς σήκωσαν αυτοσχέδια πλακάτ που έγραφαν «Siemens», πήραν πολιτισμένα στο τέλος τον λόγο για να πουν στους εκατοντάδες ακροατές ότι ο πρώην πρωθυπουργός είναι συνυπεύθυνος για την κρίση.

Μπορεί το ήπιο της διαμαρτυρίας να οφείλεται στο γεγονός ότι όλοι κουράστηκαν από τα χάπενινγκ και να περιμένουν, από εδώ και πέρα να ακούσουν λύσεις αντί για γκρίνια. Μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι υπήρξε συνεννόηση με τους διοργανωτές. Μπορεί, πάλι, να θεωρούν τον πρώην πρωθυπουργό πρωταγωνιστή του αντιμνημονιακού μετώπου. Κανονικά πρέπει να ευχαριστήθηκαν με όσα είπε. Οχι όσα αποτίμησε για τη δική του πρωθυπουργία· ήταν όλα καλά καμωμένα. Αλλά για μετά, ειδικά για το Μνημόνιο το οποίο «συντάχτηκε χωρίς να υπάρχει ικανοποιητική προετοιμασία και λειτούργησε με τρόπο που επιδείνωσε την κατάσταση», και για το οποίο «δεν έγινε ικανοποιητική διαπραγμάτευση». Ακόμη και για το ύψος του ελλείμματος δεν ήταν κατηγορηματικός. Σε μια αποστροφή του λόγου του ανέφερε ότι το 2009 ήταν πάνω από 12%, «διαφωνούμε στην Ελλάδα, πόσο πιο πάνω ήταν, αλλά σίγουρα ξεπέρασε το 12%».

«Οι όροι του Μνημονίου» ήταν για τον κ. Σημίτη «εξωπραγματικοί. Συνεπάγονταν περιορισμούς στις δαπάνες και επιδόσεις ως προς την αναπτυξιακή προσπάθεια που ξεπερνούσαν κατά πολύ αυτό που μπορούν να επιτύχουν χώρες με πολύ καλύτερες προϋποθέσεις ανάκαμψης απ’ ό,τι η Ελλάδα».

«Ολα έγιναν πολύ γρήγορα»

«Είδατε να έρχεται; Προειδοποιήσατε;» τον ρώτησε η δημοσιογράφος της «Ζι Ντόιτσε Τσάιτουνγκ», κ. Κρίστιαν Σλότζερ, που συντόνιζε την εκδήλωση. «Ολα έγιναν πολύ γρήγορα» απάντησε ξαφνιασμένος ο πρώην πρωθυπουργός. «Αλλά πρέπει να σημειώσουμε ότι κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων υπήρχαν δύο συμβαλλόμενοι. Ο ένας ήταν ο δυνατός και είχε τους ανθρώπους και ο άλλος ο αδύνατος... Τώρα το ΔΝΤ και η Γερμανία πιέζουν για επιτόκιο στα ομόλογα που θα ανταλλαχθούν (σ.σ. μέσω PSI) 3%, ενώ τα επιτόκια δανεισμού των χωρών της Ευρωζώνης προς την Ελλάδα έφταναν το 6%».

«Λάθη δεν έκανε μόνο η Ελλάδα ή η Ιταλία» αντέτεινε ο ευρωβουλευτής των Πράσινων κ. Ντανιέλ Κον Μπεντίτ, «υπάρχει μια μαύρη αντίληψη στην Ευρώπη που θέλει τη Γερμανία να δανείζεται με 1,5% και να δανείζει με 3%-4%». Το χειρότερο δε όλων είναι για τον Κον Μπεντίτ, ότι δεν υπάρχει μεταβολή στις συμβάσεις των αμυντικών δαπανών της Ελλάδας με τις πιστώτριες χώρες. «Δίνουμε χρήματα στην Ελλάδα για να τα ξαναπάρουμε πίσω με τα αμυντικά συμβόλαια». Για τον Πράσινο ευρωβουλευτή αυτό οφείλεται και σε μία από τις «ιερές αγελάδες» της ελληνικής κοινωνίας που είναι ο εθνικισμός. Η άλλη είναι η εκκλησία, η τεράστια περιουσία της οποίας δεν φορολογείται. Το τρίτο βασικό πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας είναι ο ατομικισμός και η έλλειψη συλλογικής δράσης. «Κι αυτό δεν απαντάται μόνο στην κορυφή» συμπλήρωσε.

Η κριτική του πρώην πρωθυπουργού δεν είχε αποκλειστικό στόχο το Μνημόνιο, παρ’ όλο που στον ελληνικό Τύπο τονίστηκε μόνο αυτό, αλλά και τις κυβερνήσεις τόσο του Γ. Παπανδρέου όσοι και του Κ. Καραμανλή, Ξεκίνησε βέβαια από την υπεράσπιση των αριθμών που μάς έβαλαν στην ΟΝΕ. Τόνισε ότι το έλλειμμα με το οποίο η Ελλάδα μπήκε στην Ευρωζώνη (3,1%) ήταν χαμηλότερο από το έλλειμμα της Γαλλίας (3,3%) το 1997, χρόνο εισόδου της στην ΟΝΕ. Εξήγησε διεξοδικά τη διαδικασία της απογραφής που έκανε ο κ. Αλογοσκούφης και σημείωσε ότι παρέλαβε χρέος 100% του ΑΕΠ και παρέδωσε 102% και ελλείμματα 2%-3%.

«Το ελληνικό πρόβλημα δεν ήταν μια ατυχία στην πορεία της Ευρωπαϊκής Ενωσης» κατέληξε ο κ. Σημίτης. «Δεν ήταν η παρεκτροπή που ανέτρεψε ένα καλά σχεδιασμένο εγχείρημα. Ηταν ο καταλύτης που ανέδειξε τις αδυναμίες της μέχρι τώρα οικονομικής διακυβέρνησης, την ανάγκη ενός νέου προσδιορισμού της».

Η χαμένη ανταγωνιστικότητα Tου Πασχου Μανδραβελη

Η ανταγωνιστικότητα είναι πολύ μεγάλο κι εξαιρετικά πολύπλοκο πράγμα. Για να μας κατατάξει στην 90ή θέση, από τις 142 χώρες που μετρά το World Economic Forum υπολογίζει 113 παραμέτρους· από τα δικαιώματα ιδιοκτησίας, μέχρι τις υποδομές και τον αριθμό των συνδέσεων Ιnternet υψηλής ταχύτητας σε κάθε χώρα. Ενα πράγμα δεν υπάρχει στον κατάλογο των παραμέτρων· το ύψος των μισθών του εργατικού δυναμικού της χώρας. Λογικό, διότι αυτό που μετράει είναι η διαφορά. Ενας επιχειρηματίας δεν νοιάζεται πόσα δίνει, αλλά πόσα του μένουν στο τέλος. Στο Μπανγκλαντές μπορεί να δίνει πέντε δολάρια ημερομίσθιο, αλλά λόγω της γραφειοκρατίας, της διαφθοράς, της πολιτικής ρευστότητας δεν ξέρει αν θα πάρει δέκα σεντς πίσω· αν τα πάρει κι αυτά, γιατί λόγω εγκληματικότητας μπορεί να τα κληρονομήσουν άλλοι.

Στη Γερμανία μπορεί να δίνει 100 δολάρια ημερομίσθιο, αλλά να υπολογίζει ότι θα πάρει πέντε πίσω, ακόμη κι αν έχει 45% ανώτατο φορολογικό συντελεστή εισοδήματος. Ξέρει επίσης ότι το ρίσκο του έχει να κάνει με την αγορά και τις επιλογές του και όχι με το πώς θα ξυπνήσει ο εκάστοτε υπουργός Οικονομικών για να παίξει με τα φορολογικά. Ξέρει, επίσης, ότι αν τα πράγματα πάνε στραβά θα χάσει λεφτά, αλλά αν θέλει να συρρικνώσει τη δραστηριότητά του μπορεί να μειώσει το προσωπικό και το κράτος θα φροντίσει για τους ανέργους. Γνωρίζει επίσης ότι ο ανταγωνισμός γίνεται με την τιμή και την ποιότητα των προϊόντων και όχι διά των υποχρεωτικών συνεταιρισμών με επιχειρηματικές μαφίες που «ξέρουν» τις «ιδιαιτερότητες» της ελληνικής αγοράς. Ξέρει ότι αν προσφύγει στη Δικαιοσύνη θα βρει το δίκιο του γρήγορα.

Γνωρίζει ότι με το που θα βάλει τα λεφτά του στη χώρα, δεν θα τον περιμένουν ορδές συντεχνιών για να του αρπάζουν λίγα λίγα επειδή οι νόμοι προϋποθέτουν ότι ακόμη και για να βήξεις χρειάζεται πιστοποιητικό, δηλαδή ένα σφραγισμένο χαρτί, που στην πραγματικότητα δεν πιστοποιεί τίποτε, παρά μόνο ότι έδωσες τον οβολό σου σε ένα μέλος της συντεχνίας. Επειδή όμως χρειάζεται και δικηγόρους και μηχανικούς για να κάνει τη δουλειά του, ξέρει ότι μπορεί να διαπραγματευθεί ελεύθερα την αμοιβή τους και όχι με ταρίφες που ανεβαίνουν κάθε φορά που κάποια συντεχνία κλείνει το κέντρο της Αθήνας. Ξέρει ότι αν χάσει τα λεφτά του θα είναι επειδή δεν έκανε καλό προϊόν ή δεν υπολόγισε καλά τις συνθήκες της αγοράς και όχι γιατί το ΠΑΜΕ δεν θα επιτρέψει να φύγουν τα πλοία με τα εμπορεύματά του. Αν έχει κέρδη θα πληρώσει διά των φόρων το μερτικό του στην κοινωνία και θα επανεπενδύσει για να κερδίσει περισσότερα.

Ξέροντας όλα αυτά και πολλά άλλα αποφασίζει να επενδύσει στη Γερμανία και όχι στο Μπανγκλαντές, άσχετα αν το τελευταίο έχει το 1/20 του εργατικού κόστους. Η Ελλάδα, έχοντας θεσμικό πλαίσιο, γραφειοκρατία, διαφθορά κ. λπ. τύπου Μπανγκλαντές, αναγκαστικά κάποια στιγμή θα ανταγωνίζεται με μισθούς Μπανγκλαντές. Δεν θα έχει κάτι άλλο για να προσελκύσει επενδύσεις. Αν δεν απελευθερωθεί η οικονομία δεν θα ανησυχούμε για τον 13ο και τον 14ο μισθό, αλλά για τον 11ο, τον 10ο και πάει λέγοντας. Επομένως το στοίχημα είναι πώς θα αφαιρέσουμε εμπόδια από την επιχειρηματικότητα ώστε να προκόψουν οι επιχειρήσεις και μαζί τους να προκόψει ο τόπος. Αλλιώς το μόνο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που θα έχουμε θα είναι οι μισθοί.

Μέρες του ’30 στην πολιτική - Tου Πασχου Mανδραβελη

Στις αρχές της δεκαετίας του ’30 ο κόσμος χανόταν και η Ελλάδα πάλευε στα μανιασμένα κύματα της διεθνούς οικονομικής κρίσης. Ομως, όπως γράφει ο Μαρκ Μαζάουερ, στο βιβλίο του «Η Ελλάδα του Χίτλερ», το πολιτικό σύστημα της χώρας για άλλα ανησυχούσε: «Στη Βουλή (σ.σ. μετά τη χρεοκοπία του 1932) το πολιτειακό ζήτημα παρέμεινε ο άξονας γύρω από τον οποίο στρέφονταν όλα τα υπόλοιπα. Ενώ όμως ο πολιτικός κόσμος της Αθήνας συζητούσε εάν έπρεπε να επιτραπεί στον εξόριστο από το 1923 βασιλιά Γεώργιο να επιστρέψει, λίγο ασχολούνταν με την έντονη κοινωνική και οικονομική κρίση που μάστιζε τη χώρα. Στην Πελοπόννησο οι σταφιδοπαραγωγοί εξεγείρονταν, ξήλωναν τις σιδηροδρομικές γραμμές, έκαιγαν δημόσια κτίρια διαμαρτυρόμενοι για την απουσία κρατικής στήριξης. Απεργίες στη βιομηχανία σάρωσαν τη χώρα από την Καλαμάτα ώς την Καβάλα...».

Επεβλήθη η δικτατορία του Μεταξά, η χώρα πέρασε την Κατοχή με τρομακτικές ανθρώπινες και οικονομικές απώλειες, αλλά οι πολιτικοί δικαίωσαν τον αφορισμό του διανοούμενου κομμουνιστή Δημήτρη Γληνού ότι «τίποτε δεν λησμονούν από τις παλιές κακές τους συνήθειες και τίποτε δεν διδάσκονται από τις νέες πραγματικότητες». Αυτό το πιστοποιεί και ο Βρετανός απεσταλμένος κατά τη διάρκεια της Κατοχής Κρίστοφερ Γουντχάους, ο οποίος το 1948 σημείωνε στο βιβλίο του «Το Μήλον της Εριδος», πως «Λαϊκοί και Φιλελεύθεροι επανεμφανίσθηκαν στην σκηνή χωρίς σχεδόν να έχουν διευρύνει τη μεταξύ τους κατανόηση ή πλουτίσει την πείρα τους ύστερα από μια περίοδο δικτατορίας και κατοχής από το 1936 έως το 1944... Ο σκληρός πυρήνας και των δύο κομμάτων δεν έκαμε τίποτε άλλο από το να επαναλάβει το 1945 τη διένεξη από το σημείο που είχε μείνει το 1936».

«Ο Αθηναίος πολιτικός», σημειώνει ο Γουντχάους, «σπάνια είναι σε θέση να πει ποιο είναι το κοινωνικό (σ.σ. πολιτικό) πρόγραμμα του κόμματός του, επειδή ελάχιστα κόμματα έχουν τέτοιο πράγμα· η διένεξη γύρω από τις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας περιορίζεται στο πολιτειακό».

«Οι ιδεολογικές διαφορές», συμπληρώνει ο Μαζάουερ, «δεν ήταν αυτό που χώριζε τους βενιζελικούς από τους αντιβενιζελικούς και δεν είχαν προωθήσει τη δημόσια συζήτηση στα πραγματικά ζητήματα που αντιμετώπιζε η χώρα· στο πρόβλημα των προσφύγων, στην αγροτική μεταρρύθμιση, στην ανάπτυξη της βιομηχανίας και στην ανάγκη νομοθεσίας περί κοινωνικής ασφάλισης. Τα κύρια κόμματα δεν είχαν ρίζες στη βάση, εκτός από εκείνους που εξασφαλίζονταν από τους προσωπικούς τους δεσμούς· και ακόμη κι αν οι ρίζες αυτές προχωρούσαν βαθιά, ήταν αδύναμες. Από τη στιγμή που ένας πολιτικός έχανε την επιρροή του στην κορυφή, κινδύνευε να δει τους πελάτες και τους οπαδούς του να στρέφονται αλλού για βοήθεια».

«Επειδή πολλές από τις σπουδαιότερες θέσεις στη διοίκηση και στην εκτελεστική εξουσία, που εμείς στην Αγγλία τις λέμε “μόνιμες”, στην Ελλάδα αλλάζουν χέρια με κάθε κυβερνητική μεταβολή», επισήμανε ο Γουντχάους, «ο μέσος πολιτικός ενδιαφέρεται περισσότερο να εξασφαλίσει μια “προστασία” για τον εαυτό του και την οικογένειά του, παρά να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα των ψηφοφόρων της χώρας του... (και αυτό) δεν τον εμποδίζει να μιλάει μέχρι Δευτέρας Παρουσίας για προβλήματα που ενδιαφέρουν τον ίδιο στην πραγματικότητα».

Αυτή ήταν η πολιτική κατάσταση της χώρας πριν από ογδόντα χρόνια. Κάθε ομοιότητα με τη σημερινή δεν είναι καθόλου συμπτωματική.

Το δικαίωμα στην αποδοκιμασία - Tου Πασχου Μανδραβελη

Είναι εκπληκτικό, αλλά στην Ελλάδα ουδείς ενδιαφέρεται για τους νόμους που ψηφίζονται, πολλοί όμως δυσανασχετούν όταν αυτοί εφαρμόζονται. Αυτό συνέβη και με τη σύλληψη έξι διαδηλωτών στη Χαλκίδα οι οποίοι αποδοκίμασαν τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κατά τη διάρκεια της τελετής αγιασμού των υδάτων.

Κακώς συνελήφθησαν; Κακώς· σε μια φιλελεύθερη χώρα, οι αποδοκιμασίες, ακόμη και οι πλέον αισχρές, μπορεί να συναντούν τη βδελυγμία των υπολοίπων, αλλά όχι την ποινική δίωξη. Η ελευθερία του λόγου είναι από τα αξιώματα της δημοκρατίας και δεν μπορεί να έχει περιορισμούς αναλόγως των προσώπων. Ομως, η προσβολή του προσώπου του Προέδρου της Δημοκρατίας -μαζί με πολλά άλλα- δεν ποινικοποιείται μόνο από απλούς νόμους· η απαγόρευση προκύπτει από το ίδιο το Σύνταγμα.

Η ανελευθερία του λόγου στην Ελλάδα έχει βαθιές ρίζες και είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη. Αυτό γίνεται ξεκάθαρο αν ρίξουμε μια ματιά στο άρθρο 14 περί Τύπου. Είναι ένα από τα μακροσκελέστερα άρθρα. Από τις 572 λέξεις, μόνο οι 33 κατοχυρώνουν την ελευθερία του λόγου. Οι υπόλοιπες 539 είναι απαγορεύσεις! Γράφαμε και παλιότερα ότι «η ελευθερία του λόγου είναι ναρκοθετημένη τόσο πολύ, που σε μια αντιδημοκρατική εκτροπή κάποιος δικτάτορας δεν θα χρειαστεί να αναστείλει την ισχύ του άρθρου 14, αλλά απλώς να το εφαρμόσει» («Καθημερινή 12.5.2006).

Ετσι, σύμφωνα με τον θεμελιώδη νόμο του ελληνικού κράτους, «καθένας μπορεί να εκφράζει και να διαδίδει προφορικά, γραπτά και διά του Τύπου τούς στοχασμούς του» (παρ. 1), αλλά... «επιτρέπεται η κατάσχεση, με παραγγελία του εισαγγελέα, μετά την κυκλοφορία: α) για προσβολή της χριστιανικής και κάθε άλλης γνωστής θρησκείας, β) για προσβολή του προσώπου του Προέδρου της Δημοκρατίας, γ) για δημοσίευμα που αποκαλύπτει πληροφορίες για τη σύνθεση, τον εξοπλισμό και τη διάταξη των Ενόπλων Δυνάμεων ή την οχύρωση της χώρας ή που έχει σκοπό τη βίαιη ανατροπή του πολιτεύματος ή στρέφεται κατά της εδαφικής ακεραιότητας του κράτους, δ) για άσεμνα δημοσιεύματα που προσβάλλουν ολοφάνερα τη δημόσια αιδώ, στις περιπτώσεις που ορίζει ο νόμος» (παρ. 3).

Οι διατάξεις αυτές (μαζί με την ανενεργό παρ. 8, «Νόμος ορίζει τις προϋποθέσεις και τα προσόντα για την άσκηση του δημοσιογραφικού επαγγέλματος», που δεν ξέρουμε σε τι χρειάζεται) ισχύουν από το 1975. Εκτοτε έγιναν τρεις συνταγματικές αναθεωρήσεις αλλά ουδείς -πλην του κ. Κυριάκου Μητσοτάκη ο οποίος ζήτησε να καταργηθούν κατά τη διάρκεια της τελευταίας αναθεώρησης του 2006- νοιάστηκε αν υπάρχουν. Ούτε φυσικά ο βουλευτής κ. Δημήτρης Παπαδημούλης, που μετά τις συλλήψεις έκανε λόγο για «μια κλιμάκωση του κρατικού αυταρχισμού που ανατροφοδοτεί την οργή του κόσμου.

 Στοιχειώδης σύνεση και επαφή με το κοινό αίσθημα επιβάλλουν στους κυβερνητικούς αρμοδίους και τον ίδιο τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να ζητήσουν την άμεση απελευθέρωσή τους». Με άλλα λόγια, ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ ζητεί από τον ανώτατο άρχοντα να παρανομήσει παρεμβαίνοντας στο έργο της Δικαιοσύνης και να καταστρατηγηθούν ο νόμος και το Σύνταγμα, αντί να ζητήσει την αλλαγή του θεσμικού πλαισίου που οδήγησε σ’ αυτές τις συλλήψεις. Η τελευταία εξάλλου είναι και η δουλειά του και όχι η προτροπή άλλων σε παράνομες πράξεις.

Αφού δεν έχουν νέα χρήσιμα να πουν... - Tου Πασχου Μανδραβελη

Ωρα είναι τώρα να βγει και ο κ. Λοβέρδος να ασκήσει κριτική στην προηγούμενη κυβέρνηση επειδή δεν απελευθερώθηκαν τα φαρμακεία, ο κ. Ρέππας που δεν άνοιξε η αγορά των ταξί και οι υπόλοιποι υπουργοί ότι δεν μειώθηκαν όσο έπρεπε οι σπατάλες του κράτους. Υπό την έννοια αυτή, η μόνη θεμιτή κριτική που μπορούν να κάνουν οι υπουργοί στον τέως πρωθυπουργό είναι ότι τους επέτρεψε να μην κάνουν τίποτε ή έστω να μην κάνουν όσα έπρεπε.

Ετσι και ο κ. Μιχάλης Χρυσοχοΐδης θα έπρεπε να ξεκινήσει με τη γενναία αυτοκριτική, διότι ως υπουργός Ανάπτυξης έχει ακόμη δεκάδες άχρηστους οργανισμούς υπό την εποπτεία του, δεν φρόντισε να αφαιρέσει τον καθολικό επί των πολιτών φόρο «υποχρεωτικής δημοσίευσης ισολογισμών» και χίλια δυο άλλα μέτρα που θα απελευθέρωναν την αγορά για να δημιουργηθεί η πολυπόθητη ανάπτυξη. Ανακοίνωσε την πλήρη άρση του καμποτάζ, αλλά δεν έκλεισε τη Γενική Γραμματεία Καταναλωτή ή τον Συνήγορο Καταναλωτή, δύο υπηρεσίες του Δημοσίου με ίδιο αντικείμενο και χωρίς σοβαρά αποτελέσματα. Ναι, σίγουρα υπάρχουν δικαιολογίες γι’ αυτήν την απραξία (αρμοδιότητες κ. λπ.), αλλά τα πολιτικά στελέχη της πρώτης γραμμής δεν κρίνονται από τα εμπόδια που έχουν· προκρίνονται από εκείνα που υπερπηδούν.

Καλός κι άγιος, λοιπόν, είναι ο διάλογος που αναπτύσσεται εντός του ΠΑΣΟΚ -για την ψυχή του Κινήματος με τις μεγάλες λέξεις και τα μεγαλύτερα οράματα- αλλά η ώρα δεν είναι για φιλοσοφικές συζητήσεις. Ο επόμενος πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ δεν θα κριθεί για το πόσο καλά τα λέει, αλλά για το πόσο καλά τα έκανε ή τα κάνει. Αν ανταποκρίθηκε με επάρκεια στις προκλήσεις των καιρών και δη στο μεγάλο πρόβλημα της οικονομικής κρίσης και της αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου της χώρας. Δυστυχώς, με αυτό το κριτήριο ελάχιστοι από τους επίδοξους αρχηγούς περνούν (και μάλιστα μετά βίας) τη βάση. Ενώ κάποιοι παίρνουν άριστα στα προφορικά, πατώνουν στα πρακτικά. Περισσότερο λειτούργησαν ως υπουργοί παλαιάς κοπής παρά ως μεταρρυθμιστές. Και η χώρα από λόγια χόρτασε. Στις πράξεις σκόνταψε.

Υπάρχει, όμως, χρόνος να διορθώσουν. Αντί να τρέχουν στα κανάλια ή να δημοσιεύουν σεντόνια στις εφημερίδες για τη φυσιογνωμία του ΠΑΣΟΚ, μπορούν να κάνουν κάτι για τη χώρα και συγκεκριμένα όσα δεν πρόκαναν τα προηγούμενα δύο χρόνια. Αλλά ακόμη κι αν θέλουν να συμμετάσχουν στον αναγκαίο διάλογο (που πρέπει να γίνει σε όλα τα κόμματα) για την επόμενη μέρα της χώρας οι πολλές αντεγκλήσεις και φιοριτούρες δεν βοηθούν. Αντιθέτως, συσκοτίζουν. Πρέπει, δηλαδή, να μας πουν συγκεκριμένα: τι πήγε καλά την προηγούμενη περίοδο, τι πήγε στραβά, πώς ενισχύονται τα πρώτα και πώς διορθώνονται τα δεύτερα. Οι γενικοί θρήνοι του στυλ «ο κόσμος υποφέρει και πεινά» δεν μπολιάζουν τον διάλογο για το μέλλον της χώρας· αφήστε δε το γεγονός ότι το κάνουν καλύτερα τα πρωινάδικα της τηλεόρασης και ο κ. Παναγιώτης Λαφαζάνης, όπου βρεθεί κι όπου σταθεί.

Στην κατάσταση που βρισκόμαστε απαιτούνται προτάσεις συγκεκριμένες. Οι κλαυθμοί, οι αιχμές, οι βολές, οι γενικολογίες δεν είναι πλέον χρήσιμες. Οπως θα έλεγε και ο Διονύσης Σαββόπουλος, «αφού δεν έχουν νέα χρήσιμα να πουν, καλύτερα να μην μας πουν κανένα».