Το ΠΑΣΟΚ του 1974 και ο ΣΥΡΙΖΑ του 2012 - Tου Αγγελου Σταγκου

Είναι ή δεν είναι ανάλογος του ΠΑΣΟΚ του 1974 ο σημερινός ΣΥΡΙΖΑ και θυμίζει ή δεν θυμίζει Ανδρέα Παπανδρέου ο Αλέξης Τσίπρας, είναι δύο από τα ζητήματα που κυριαρχούν στις πολιτικές συζητήσεις ανά την επικράτεια, αλλά και συχνά υπονοούνται σε δηλώσεις στελεχών διαφόρων πλευρών της λεγόμενης πολιτικής τάξης. Οι απαντήσεις δεν είναι εύκολες, καθώς υπάρχουν αναλογίες, αλλά και ουσιαστικές διαφορές. Που σημαίνει ότι η αλήθεια είναι κάπου στη μέση. 

 Αναμφίβολα, το 2012 δεν είναι 1974, 1977, ή 1981, όχι μόνο γιατί υπάρχει μια αρκετά μεγάλη χρονική απόσταση. Η πολιτική συγκυρία είναι πολύ διαφορετική, η οικονομική συγκυρία απέχει παρασάγγας, η δομή και οι προσδοκίες της ελληνικής κοινωνίας σήμερα έχουν μικρή σχέση με τη δομή και τις προσδοκίες εκείνης της εποχής, το σημερινό διεθνές περιβάλλον είναι άλλου πλανήτη. 

   Εκείνα που δεν έχουν αλλάξει είναι η ροπή προς τη συνωμοσιολογία και τη μυθοπλασία, όπως και η διάχυτη νοοτροπία περί κρατισμού και ρόλου της δημόσιας διοίκησης. Τότε η Ελλάδα είχε μόλις βγει από ένα δικτατορικό καθεστώς που κατέρρευσε με εθνική ήττα και ένα σχετικά κοντινό παρελθόν διχασμού. Ο κόσμος λαχταρούσε για δικαιώματα και πολιτικές ελευθερίες, ταύτιζε τον κρατισμό με τον σοσιαλισμό, ακόμη και με τη σοσιαλδημοκρατία, ο «κακός» της εποχής ήταν η Ουάσιγκτον, το κομμουνιστικό μπλοκ έπαιζε σημαντικό ρόλο στη διεθνή γεωπολιτική στρατηγική, ο νεοπλουτισμός δεν είχε πάρει διαστάσεις, η διαφθορά υπήρχε αλλά ήταν σχετικά μικρής κλίμακας, η κοινή γνώμη ήλπιζε σε αλλαγές και αμοιβές που θα ανέβαζαν το βιοτικό της επίπεδο, η ελληνική και η διεθνής οικονομία ήταν σε άλλη φάση, ζούσε ακόμη και ήταν στα πράγματα η γενιά που είχε ζήσει την Κατοχή, τον Εμφύλιο και τις μαζικές μεταναστεύσεις.

 Ο Ανδρέας Παπανδρέου προσάρμοσε τη ρητορική και την πολιτική του στα χαρακτηριστικά της εποχής. Απευθύνθηκε στους «μη προνομιούχους» Ελληνες, αλλά σε αυτούς περιέλαβε τα φτωχότερα στρώματα, τους πικραμένους και περιθωριοποιημένους αριστερούς, τους επαγγελματίες, τους αγρότες που ακόμη πάλευαν να τα βγάλουν πέρα, τους νέους. Εκμεταλλεύτηκε επίσης φραστικά τον διπολισμό στη διεθνή σκηνή, αλλά όπως σωστά τόνιζε στους δικούς του ο τότε πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Αθήνα, ο Μόντιγκλ Στερνς, «μην ακούτε αυτά που λέει ο Ανδρέας, να βλέπετε αυτά που κάνει».

 Ο Α. Παπανδρέου είχε τότε δυνατότητα να ικανοποιεί ελπίδες και προσδοκίες. Να ανεβάσει μισθούς και συντάξεις (άλλο αν έβαλε τα θεμέλια για να φτάσουμε εδώ που βρισκόμαστε σήμερα) γιατί μπορούσε να κόψει χρήμα, να περιορίσει το αστυνομικό κράτος και να δώσει ελευθερίες, να ικανοποιήσει αυτιά, να διορίσει, να κατασκευάσει και να καλλιεργήσει μύθους. Χώρια από τη δεινότητα που είχε σαν άτομο, αλλά και τις γνώσεις του. Κυρίως όμως το ΠΑΣΟΚ ήταν δημιούργημά του, μπορούσε να το κατευθύνει όπως και όπου ήθελε, να κάνει θεαματικές «κωλοτούμπες», κανείς δεν ήταν σε θέση να τον αμφισβητήσει. Αναμφίβολα, ο Αλέξης Τσίπρας απευθύνεται σήμερα στους πραγματικούς ή δήθεν «μη προνομιούχους» Ελληνες, χρησιμοποιεί διατυπώσεις και φράσεις του Ανδρέα Παπανδρέου, αναφέρεται στην «αλλαγή», αλλά οι διαφορές του τότε με το τώρα είναι πολύ μεγάλες. 

  Ο ίδιος δεν είναι «Ανδρέας», οι αντικειμενικές συνθήκες δεν επιτρέπουν υποσχέσεις που δεν μπορούν να υλοποιηθούν, απευθύνεται σε ένα λαό που ζούσε για μεγάλο χρονικό διάστημα και σε μεγάλο βαθμό σε επίπλαστη ευδαιμονία και η «αλλαγή» δεν είναι δυνατόν να σημαίνει επιστροφή ή διατήρηση ενός μοντέλου που έχει χρεοκοπήσει. Επιπλέον, ο αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ ηγείται ενός κόμματος που αποτελείται από διάφορες «συνιστώσες» ακραίων και άκαμπτων μαρξιστικών απόψεων, η χώρα είναι ήδη χρεοκοπημένη και εξαρτάται εντελώς από τους δανειστές της, ανήκει σε ένα οικονομικό-πολιτικό πλαίσιο που ονομάζεται Ευρωζώνη και έξω από αυτό δεν υπάρχει ούτε παρόν ούτε ελπιδοφόρο μέλλον, ενώ ο ίδιος δεν έχει στη διάθεσή του χρόνο να προσαρμοστεί και τη δυνατότητα να προσαρμόσει τις «συνιστώσες» στην πραγματικότητα. Με λίγα λόγια, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί να υποδυθεί το ΠΑΣΟΚ της εποχής μας. Η συγκυρία δεν ανέχεται παλιοκαιρίσιες συνταγές και οι απόπειρες επανάληψης της Ιστορίας συχνά καταλήγουν σε φάρσες.

Χώρος εργασίας όλη η Ευρώπη - Toυ Aγγελου Σταγκου

Η πρόσκληση της υπουργού Εργασίας της Γερμανίας, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προς τους νέους της Ευρώπης και ιδιαίτερα των χωρών του Νότου να αναζητήσουν εργασία στη χώρα της, δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη. Στη σημερινή Ελλάδα, βέβαια, που διακρίνεται για την προσκόλληση των παιδιών στους γονείς μέχρις ότου γίνουν... μεσόκοποι, η ενθάρρυνση για αντίστοιχη ανταπόκριση θα προκαλούσε πολλές αρνητικές αντιδράσεις. Ωστόσο, η ζωή έχει αποδείξει περίτρανα ότι η περίφημη «ελληνική πραγματικότητα» ανατρέπεται πλέον, γιατί δεν μπορεί να... συντηρηθεί.

Η ανεργία που μαστίζει στη σημερινή συγκυρία την Ελλάδα και ειδικά η ανεργία των νέων, αγοριών και κοριτσιών, είναι τρομαχτική, δημιουργεί τεράστιο κοινωνικό πρόβλημα, αλλά δεν είναι εντελώς πρωτοφανής. Κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, πολλά και μεγάλα ήταν τα κύματα των Ελλήνων μεταναστών, που πήγαν να βρουν μια καλύτερη τύχη σε άλλες χώρες, πιο μακρινές ή πιο κοντινές, και μάλιστα σε εποχές που οι συγκοινωνίες και η επικοινωνία ήταν εξαιρετικά δύσκολες. Οι Ελληνες άρχισαν να μεταναστεύουν προς τις ΗΠΑ το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα. Στην πρώτη δεκαετία του 20ού, όμως, που η χώρα ήταν υπό διεθνή οικονομικό έλεγχο, η μετανάστευση πήρε μαζικό χαρακτήρα.

Παράλληλα με τους μαζικούς αριθμούς προς τις ΗΠΑ, Ελληνες έφευγαν και προς την Αίγυπτο και σε χώρες της Μαύρης Ηπείρου σε όλο το διάστημα μέχρι τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μετά το τέλος του και όταν η Ελλάδα δοκιμαζόταν από τον Εμφύλιο, την ανείπωτη φτώχεια και τις διώξεις αντιφρονούντων, τεράστιοι αριθμοί μετανάστευσαν προς Αμερική, Καναδά και Αυστραλία. Το τελευταίο μεγάλο κύμα μετανάστευσης παρατηρήθηκε σε περίοδο οικονομικής ανόρθωσης της χώρας, στα τέλη του ’50 και στις αρχές του ’60, αυτήν τη φορά προς Γερμανία, Βέλγιο και άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Χωρίς να ξεχνούμε και τη ναυτιλία που έως το 1980, περίπου, απορροφούσε νέους που δεν είχαν στον ήλιο μοίρα μένοντας εδώ.

Στο παρελθόν, λοιπόν, ο ιδιωτικός τομέας στην Ελλάδα δεν ήταν ποτέ σε θέση να απορροφήσει την ανεργία, που ήταν σχεδόν ενδημικό φαινόμενο. Τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν από τα μέσα της δεκαετίας του ’60 με την ανάπτυξη του τουρισμού και, πολύ περισσότερο, μετά τη μεταπολίτευση, με τη θηριώδη διόγκωση του κρατικού τομέα και την υπερκατανάλωση που προήλθε από τα κοινοτικά κονδύλια και τα δανεικά. Υπερκατανάλωση που δημιούργησε τις εκατοντάδες χιλιάδες μαγαζάκια και αυτοαπασχολούμενους. Ετσι δημιουργήθηκε η φούσκα της οικονομίας, αλλά και της απασχόλησης.

Τώρα όμως όλα αυτά έχουν τελειώσει με οδυνηρό τρόπο. Οι Ελληνες νέοι οφείλουν να καταλάβουν ότι ο χώρος εργασίας τους είναι ολόκληρη η Ευρώπη, αλλά και πέρα από αυτήν. Η διαφορά από το παρελθόν είναι ότι η ζήτηση δυναμικού τώρα αφορά εκείνους που έχουν προσόντα. Η αγορά εργασίας έχει διεθνοποιηθεί στην Ευρωζώνη και τα Ελληνόπουλα μπορούν να ανταγωνιστούν οπουδήποτε και οποιονδήποτε, αρκεί να τολμήσουν να ξεφύγουν από τον επαρχιωτισμό και την προσκόλληση στη στενή οικογένεια. Σε σύγκριση με τους νέους πολλών άλλων ευρωπαϊκών χωρών, τα δικά μας παιδιά έχουν μεγαλύτερη γνώση και ευχέρεια σε ξένες γλώσσες, γεγονός που επίσης βοηθάει, αν θέλουν, να βρουν εργασία εκτός Ελλάδας.

Είναι διαδεδομένη η άποψη ότι με την αναζήτηση εργασίας σε άλλες χώρες, η δική μας θα στερηθεί ένα μεγάλο μέρος του καλύτερου δυναμικού της. Κάτι τέτοιο θα ίσχυε αν η Ελλάδα μπορούσε να αξιοποιήσει τους ανθρώπους της, αλλά αυτό δεν ισχύει. Αντίθετα, η συσσώρευση μεγάλου αριθμού αποφοίτων ΑΕΙ διαφόρων ειδικοτήτων έχει συμβάλει στη δημιουργία συντεχνιών που μοναδικό μέλημά τους είναι η διατήρηση απολαβών με τεχνητούς τρόπους. Αλλωστε, η απασχόληση σε άλλες χώρες της Ευρώπης δεν σημαίνει απομάκρυνση από την Ελλάδα. Ο σύνδεσμος με την πατρίδα δεν χαλαρώνει. Ποιο η διαφορά σήμερα να δουλεύει ένας Αθηναίος στο Μόναχο και όχι στη Θεσσαλονίκη; Το κέρδος είναι ότι έχει δουλειά, ότι μαζεύει εμπειρίες, ότι εκτίθεται σε άλλη νοοτροπία, ότι γίνεται περισσότερο κοσμοπολίτης και όλα αυτά αποτελούν πολύτιμα εφόδια, αν και όταν κάποια στιγμή αποφασίσει να επιστρέψει. Η θητεία στο εξωτερικό θα ωφελήσει όσους το αποφασίσουν, αλλά και τη χώρα.

Νέο σκηνικό, ίδια πρόσωπα - Tου Aγγελου Σταγκου

Εν όψει εκλογών, στις 29 Απριλίου το πιθανότερο, χωρίς να αποκλείονται η 6η Μαΐου ή και η 13η του ίδιου μήνα, το πολιτικό τοπίο αρχίζει να διαμορφώνεται. Είναι πολύ νωρίς, ιδιαίτερα στη συγκεκριμένη συγκυρία, να γίνουν προβλέψεις για την τύχη των κομμάτων που θα διεκδικήσουν την ψήφο των πολιτών και μία θέση στη Βουλή, αλλά τουλάχιστον γνωρίζουμε πλέον ποια θα είναι εκείνα που έχουν μικρές ή μεγάλες πιθανότητες «διάκρισης».

Είναι βέβαιο ότι αν οι περιστάσεις ήταν διαφορετικές δεν θα διεκδικούσαν τόσα πολλά κόμματα μία θέση στον ήλιο, όπως διεκδικούν σήμερα. Είναι επίσης βέβαιο ότι αν ΠΑΣΟΚ και Νέα Δημοκρατία είχαν διαφορετικές πολιτικές συμπεριφορές, πάλι δεν θα εμφανίζονταν στο προσκήνιο τόσα πολλά κόμματα, το καθένα υποτίθεται με τις δικές του ιδιαιτερότητες. Η πραγματικότητα όμως χωρίς τα «αν» είναι διαφορετική και από μία πρώτη μέτρηση, περί τα 12-13 κόμματα και κομματίδια θα προσπαθήσουν να επωφεληθούν από την παραζάλη που επικρατεί στο εκλογικό σώμα και να μπουν στη νέα Βουλή.

Από εκείνα που γνωρίζουμε και κρίνοντας με τα σημερινά δεδομένα, από τα ευρήματα δημοσκοπήσεων και από την εμπειρία, δυνατότητα να διεκδικήσουν βουλευτικές έδρες έχουν οι Οικολόγοι, η ΑΝΤΑΡΣΥΑ, το ΚΚΕ, ο ΣΥΡΙΖΑ, η ΔΗΜΑΡ, το ΠΑΣΟΚ, ο ΔΗΜΟ.Σ ή ΔΗΜΟ.ΣΟ., Ν.Δ,. Ανεξάρτητοι Ελληνες, ΛΑΟΣ, ΔΗΣΥ, Χρυσή Αυγή, Δράση και πιθανώς μερικά ακόμη που είτε δεν είναι γνωστά ακόμη, είτε δεν έχουν «σκάσει μύτη». Αν και ο χρόνος να δημιουργηθούν και άλλα κόμματα «αξιώσεων» είναι πολύ μικρός πλέον.

Τα κόμματα της λεγόμενης Αριστεράς, το ΚΚΕ, ο ΣΥΡΙΖΑ και η Δημοκρατική Αριστερά του Φ. Κουβέλη ευελπιστούν ότι θα ανεβάσουν θεαματικά τα ποσοστά τους με την αντιμνημονιακή-αντιευρωπαϊκή στάση τους. Δίπλα τους φιλοδοξεί να πλασαριστεί η ΑΝΤΑΡΣΥΑ που κατόρθωσε να μπει στο δημοτικό συμβούλιο του Δήμου Αθηναίων και βεβαίως οι Οικολόγοι. Από το ΠΑΣΟΚ αποσπάστηκε το κόμμα που θα ανακοινώσουν σήμερα η Λ. Κατσέλη και ο Χ. Καστανίδης και από τη Ν.Δ. οι Ανεξάρτητοι Ελληνες του Π. Καμμένου. Υπάρχουν ήδη η Δημοκρατική Συμμαχία της Ντ. Μπακογιάννη και η Δράση του Στ. Μάνου, ενώ στην άκρα Δεξιά ο ΛΑΟΣ αισθάνεται την απειλή της Χρυσής Αυγής που επιχειρεί το επόμενο βήμα μετά την είσοδό της στο δημοτικό συμβούλιο της Αθήνας.

Τα κόμματα που έχουν εκφραστεί ανοιχτά υπέρ της ευρωπαϊκής προοπτικής της χώρας είναι η Νέα Δημοκρατία, το ΠΑΣΟΚ, η Δημοκρατική Συμμαχία και η Δράση, ενώ η ΔΗΜΑΡ κρατεί επαμφοτερίζουσα στάση (άλλα λέει και άλλα πράττει). Ολα τα υπόλοιπα κόμματα αριστερά και δεξιά μπορούν να θεωρηθούν λίγο - πολύ αντιμνημονιακά-αντιευρωπαϊκά διαφόρων βαθμίδων. Κατά τα άλλα, το νέο πολιτικό σκηνικό είναι μεν πολυδιασπασμένο, αλλά με τα ίδια πρόσωπα και δίχως νέες δυνάμεις. Δυστυχώς!

Ισορροπίες και αλήθειες - Του Αγγελου Σταγκου

Οταν τις προάλλες η Αγκελα Μέρκελ είπε ότι ούτε οι Ελληνες ούτε η διεθνής κοινότητα κατάφεραν να σταθεροποιήσουν την κρίση στην Ελλάδα, πολλοί ερμήνευσαν τη δήλωση ως παραδοχή ότι η συνταγή του Μνημονίου ήταν λανθασμένη. Εννοούν προφανώς ότι η γερμανική πλευρά έχει καταλάβει πως η πολιτική της λιτότητας δεν βγαίνει, ωστόσο η συνέχεια δεν τους δικαιώνει κρίνοντας από τις απαιτήσεις της τρόικας, ενόψει της νέας δανειακής σύμβασης. Ο κατάλογος των προαπαιτούμενων που έδωσε στην ελληνική πλευρά αποπνέει αυστηρή προσήλωση στη λιτότητα και στις μεταρρυθμίσεις. Με αυτή την έννοια, είναι αδύνατον να υποθέσουμε ότι άλλα εννοεί η Γερμανίδα καγκελάριος στο Βερολίνο και άλλα κάνει η τρόικα στην Αθήνα.

Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, δεν ξέρουμε πόσα από τα προαπαιτούμενα της τρόικας για να ολοκληρωθεί η δανειακή σύμβαση είναι διατεθειμένοι να δεχθούν οι πολιτικοί αρχηγοί. Δεν γνωρίζουμε καν αν θα πραγματοποιηθεί η συνάντηση των τριών αρχηγών που υποτίθεται ότι στηρίζουν την κυβέρνηση με τον Λ. Παπαδήμο, ούτε βέβαια τι θα πράξει ο τελευταίος, αν δεν αποδεχθούν τις απαιτήσεις της τρόικας. Γιατί όπως τουλάχιστον το αντιλαμβανόμαστε, τα περιθώρια διαπραγμάτευσης είναι μηδαμινά και η συμφωνία για το PSI, το νέο Μνημόνιο, η δανειακή σύμβαση, ακόμη και η έγγραφη δέσμευση των αρχηγών, αποτελούν πακέτο προκειμένου να στεφθεί με επιτυχία η αποστολή που ανέλαβε ο σημερινός πρωθυπουργός. Επομένως αποκλείεται να πάρει επάνω του την ευθύνη της αποτυχίας, αν αυτή ανήκει σε άλλους…

Η αλήθεια είναι ότι αυτά που ζητάει η τρόικα δεν «καταπίνονται» εύκολα από τους πολιτικούς αρχηγούς και ιδιαίτερα από εκείνον που ήταν αρνητικός από την αρχή απέναντι στο Μνημόνιο ή τον άλλον, που η αρχικά θετική στάση του μεταλλάχθηκε σε αμφιθυμία, ανάλογα με τα ευρήματα των δημοσκοπήσεων. Αλλά και ο τρίτος πώς μπορεί να δεχθεί την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών με προνομιούχες μετοχές, όταν είχε κάνει «σημαία» του τις κοινές και γι’ αυτό τον λόγο κατηγορούσε το τραπεζικό κατεστημένο για την αποκαθήλωσή του. Δύσκολα πράγματα όλα αυτά.

Είναι όμως επίσης αλήθεια ότι η χώρα κρέμεται πάνω από την άβυσσο και είναι υποχρεωμένη να δεχθεί πολλά για να μην της κόψουν το σχοινί. Ποιος πολιτικός αρχηγός θα πάρει την ευθύνη να τραβήξει το χαλί, ακόμη και αν διατηρεί πολλές ειλικρινείς (ίσως και σωστές) αμφιβολίες για την ορθότητα της πολιτικής που επιβάλλουν δανειστές και τρόικα. Λεφτά δεν υπάρχουν και δεν μπορούμε να βρούμε πουθενά, ενώ οι υποχρεώσεις του κράτους σε μισθούς, συντάξεις, αποπληρωμή ομολόγων τρέχουν. Ούτε φυσικά είναι μέθοδος η επιλογή των κομμάτων να μη στείλουν εκπροσώπους στη συνάντηση του Γ. Κουτρουμάνη με την τρόικα. Ο στρουθοκαμηλισμός δηλαδή σε όλο του το μεγαλείο, για να μπορούν να κραυγάζουν ανεύθυνα και δίχως να γνωρίζουν!

Η όλη κατάσταση πάντως θυμίζει «γόρδιο δεσμό» αυτή τη στιγμή. Ο Λ. Παπαδήμος θέλει να πάει στη σύνοδο κορυφής έχοντας κάτι στα χέρια του, αλλά είναι αμφίβολο αν θα το κατορθώσει. Η τρόικα επιμένει σε μια πολιτική που δεν είναι βέβαιο ότι αποδίδει, όπως φαίνεται και από την Πορτογαλία, όπου και εκεί θα απαιτηθεί δεύτερο πακέτο στήριξης. Η Ελλάδα είναι όντως «ειδική περίπτωση» και δεν δείχνει να επιθυμεί να στρώσει. Οι αρχηγοί των κομμάτων δεν εννοούν να δουν κατάματα την πραγματικότητα. Ο Ζ.-Κ. Γιουνκέρ διαβεβαιώνει ότι αποκλείεται να φύγει η Ελλάδα από την Ευρωζώνη, αλλά γερμανικές εφημερίδες («Ντι Βελτ», «Χάντελσμπλατ») προβάλλουν δημοσιεύματα που λένε ότι το Βερολίνο βλέπει ως λύση την ελληνική χρεοκοπία. Η Ουάσιγκτον όμως δεν θέλει τριγμούς μέχρι τις αμερικανικές εκλογές τον Νοέμβριο.

Τα πράγματα είναι εξαιρετικά πολύπλοκα λοιπόν, αλλά αυτό το γεγονός δεν προσφέρει εγγυήσεις σωτηρίας της Ελλάδας. Οσοι νομίζουν ότι η χώρα μπορεί να ξεφύγει από την καταστροφή με τερτίπια ή με την προσδοκία ότι κάποια στιγμή θα αλλάξει η πολιτική σε πανευρωπαϊκή κλίμακα και θα επωφεληθούμε είναι γελασμένοι. Η ισορροπία με το ένα πόδι πάνω στη μύτη της ακίδας δεν κρατάει πολύ.

Το τελευταίο χαρτί μας - Toυ Aγγελου Σταγκου

Με την έναρξη του 2012 έγινε σαφές ότι η χώρα έχει μπει σε έναν αγώνα δρόμου εναντίον του χρόνου και του εαυτού της και σε συνθήκες εξαιρετικά δυσμενείς. Πρέπει να προσαρμοστεί στις ανάγκες των καιρών, να βάλει τα θεμέλια αλλαγών, να βρει χρήματα, να αντιμετωπίσει κοινωνικά ζητήματα, να λειτουργήσει τα γρανάζια της οικονομίας, να ξεπεράσει τις αγκυλώσεις της διοίκησης, να πάει σε εκλογές και να αρχίσει να βιώνει μια νέα συμπεριφορά από την πλευρά της πολιτικής τάξης.

Δύσκολα πράγματα όλα αυτά γιατί οι παράμετροι είναι πάρα πολλές και τα μικρά ή μεγάλα συμφέροντα ακόμη περισσότερα. Πολύ συχνά για να επιτευχθεί ένας στόχος πρέπει να προηγηθεί η επίτευξη ενός άλλου στόχου, ενώ άλλες φορές οι στόχοι είναι αλληλοσυγκρουόμενοι ή έχουμε περιπτώσεις του γνωστού γρίφου «catch 22» (προϋπόθεση για να γίνει το Α είναι να γίνει το Β, αλλά προϋπόθεση για να γίνει το Β είναι να γίνει το Α). Τα μεγαλύτερα όμως προβλήματα είναι ο χρόνος και ο ανθρώπινος παράγοντας στις διάφορες μορφές του.

Για πρώτη φορά εδώ και πολλά χρόνια, οι Eλληνες πολίτες είναι αντιμέτωποι με το άγνωστο σε πολλά επίπεδα. Δεν νιώθουν σιγουριά για το μέλλον τους -ούτε βέβαια και για το μέλλον των παιδιών τους-, δεν μπορούν να διακρίνουν ποιο είναι το συμφέρον της χώρας και αντιλαμβάνονται ότι ακόμη και το διεθνές περιβάλλον είναι ασταθές. Πρόκειται για αίσθημα ανασφάλειας μεγάλων διαστάσεων που επιδεινώνεται ακόμη περισσότερο, γιατί το συλλογικό πνεύμα ποτέ δεν ανήκε στα χαρακτηριστικά αυτού του λαού και γιατί το κράτος σαν μηχανισμός είναι κυριολεκτικά ανύπαρκτο, αλλά ταυτόχρονα αποτελεί συντεχνία.

Ειδικά τώρα δεν είναι καιρός για αναλύσεις και αναζητήσεις των αιτίων που μας οδήγησαν εδώ που βρισκόμαστε, ούτε για επιρρίψεις ευθυνών. Αυτά τα θέματα θα λυθούν σταδιακά μέσω της πολιτικής και μέσω της Ιστορίας. Ο χρόνος, όμως, επείγει δραματικά και απαιτεί υπερβάσεις. Υπερβάσεις που δεν είναι ανεκτό να μην αποφασίζονται και να μη γίνονται εξαιτίας των διαδικασιών διαδοχής στο ΠΑΣΟΚ, λόγω της προσπάθειας που κάνει η Νέα Δημοκρατία να πείσει ότι συγκυβερνά και αντιπολιτεύεται ταυτόχρονα, ή επειδή η ηγεσία του ΛΑΟΣ έχει έφεση στο ζιγκ-ζαγκ. Ολα αυτά έχουν ελάχιστη σημασία μπροστά στον όλεθρο που θα βιώσουμε αν η χώρα δεν εξασφαλίσει τη στήριξη των 89 δισεκατομμυρίων ευρώ. Και είναι άξιον απορίας πως η πολιτική τάξη δεν καταλαβαίνει ότι αν καταρρεύσει η χώρα το πολιτικό παιχνίδι θα παίζεται σε αλάνα...

Την πολιτική τάξη βέβαια την αποτελούν όσοι ασχολούνται με τα κοινά, ασχέτως ιδεολογίας. Στη σημερινή Ελλάδα όμως η Αριστερά έχει διαφοροποιηθεί πλήρως και δεν αποδέχεται τις στρατηγικές επιλογές που έχουν γίνει από τα δύο κόμματα εξουσίας κατά την περίοδο της μεταπολίτευσης. Δεν αποδέχεται ότι η Ελλάδα ανήκει στη Δύση, τη συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ενωση και την υιοθέτηση του ευρώ ως εθνικού νομίσματος. Το ΚΚΕ το λέει ανοιχτά, ο ΣΥΡΙΖΑ κάπως πιο έμμεσα, αλλά η δράση του δεν αφήνει καμία αμφιβολία και η στάση της Δημοκρατικής Αριστεράς είναι επαμφοτερίζουσα. Επομένως, για να γίνουν οι απαραίτητες υπερβάσεις από τη σημερινή κυβέρνηση στον μηδενικό χρόνο που έχουμε στη διάθεσή μας, είναι απολύτως αναγκαία η ολόψυχη στήριξη της πολιτικής τάξης που εκφράζει τα λεγόμενα αστικά κόμματα. Η διαχωριστική γραμμή είναι πλέον μεταξύ ευρωπαϊστών και αντιευρωπαϊστών.

Δεν υπάρχει κανένα περιθώριο για αναβολές, καθυστερήσεις και κομματικά τερτίπια στην παρούσα συγκυρία. Η στήριξη της κυβέρνησης Παπαδήμου είναι μονόδρομος. Κακοτράχαλος, ανηφορικός, δύσκολος, οδυνηρός, αλλά μονόδρομος. Δεν έχουμε δυνατότητα να διαλέξουμε οτιδήποτε διαφορετικό. Μπορεί να μας τρώει η ανασφάλεια και το μέλλον να είναι ακαθόριστο μπροστά μας, αλλά αν είμαστε η μοναδική χώρα που θα φύγει από την Ευρωζώνη, δεν θα υπάρχει μέλλον. Είναι πικρό το ποτήρι που πίνουμε στην Ευρωζώνη, θα είναι όμως φαρμάκι έξω από αυτήν. Τώρα παίζουμε το τελευταίο χαρτί μας.

Ο πολτός δεν παίρνει σχήμα - Tου Aγγελου Σταγκου

Η κουβέντα που γίνεται από πολιτικούς, δημοσιογράφους και «παντογνώστες» πολίτες περί διαπραγματάτευσης του Μνημονίου τον Μάιο του 2010 και αναδιαπραγμάτευσης των όρων χθες, σήμερα, αύριο, είναι αφόρητη. Οπως είναι ανόητη και η νέα πρωτοβουλία του ΠΑΣΟΚ, προφανώς εκπορευόμενη από την ηγεσία του, περί συστάσεως εξεταστικής επιτροπής για να... ανακαλύψει πώς προέκυψαν τα ελλείμματα και τα χρέη μεταξύ 2000 - 2009, αλλά στην πραγματικότητα για να ρίξει για άλλη μία φορά ο Γ. Παπανδρέου το ανάθεμα στον Κ. Σημίτη και τον Κ. Καραμανλή. Λες και δεν έχει γίνει ώς τώρα αρκετή συζήτηση περί των ευθυνών του καθενός για τη σημερινή κατάντια.

Το χρέος λοιπόν της γενικής κυβέρνησης της Ελλάδας το 2009 ήταν 300 δισεκατομμύρια ευρώ ή 127,1% του ΑΕΠ, και με τέτοιο χρέος και ανάλογο έλλειμμα κανείς δεν έχει δυνατότητα διαπραγμάτευσης με τους δανειστές του, όταν μάλιστα αδυνατεί να βρει δάνεια στην ελεύθερη αγορά. Αφού προηγουμένως και στη διάρκεια μίας 30ετίας η χώρα κατανάλωσε 500 δισ. ευρώ (200 από την Ε.Ε. και 300 από δάνεια) συν τον όποιο πλούτο ή ίδια παρήγε. Σε αυτή την κατάσταση βρεθήκαμε τον Μάιο του 2010, ασχέτως αν η σημερινή κυβέρνηση καθυστέρησε να πάρει μέτρα ή αν οι ευθύνες της κυβέρνησης Σημίτη ήταν μεγάλες και πολύ μεγαλύτερες βέβαια οι ευθύνες της κυβέρνησης Κ. Καραμανλή.

Δεν έχει πια κανένα ουσιαστικό νόημα να συνεχιστεί η καφενοειδής συζήτηση για τα διάφορα υποθετικά και φανταστικά «όχι» που μπορούσε να πει η σημερινή κυβέρνηση όταν κατέφυγε γονατιστή στον μηχανισμό στήριξης για να μη «σκάσει κανόνι» η χώρα. Και δεν έχει καμία προοπτική υλοποίησης η λαϊκίστικη αντίληψη ότι, αν το θελήσουμε, υπάρχει δυνατότητα αναδιαπραγμάτευσης των όρων που έχουν επιβληθεί από τους δανειστές και την τρόικα στην Ελλάδα. Αυτό μπορεί να γίνει μόνον αν η άποψη του Βερολίνου και των άλλων ευρωπαϊκών κέντρων αποφάσεων περί δημοσιονομικής λιτότητας για την αντιμετώπιση των χρεών στην Ευρωζώνη αλλάξει. Ομως δεν πρόκειται να αλλάξει επειδή θα το απαιτήσει η Αθήνα. Αυτό έχει ήδη αποδειχθεί από τις πρόσφατες αποτυχημένες απόπειρες της κυβέρνησης να εκτονώσει τις πιέσεις.

Πολλοί υποστηρίζουν ότι τα επώδυνα μέτρα που αναγκάζεται να πάρει σήμερα η κυβέρνηση, και μάλιστα σε ελάχιστο χρόνο, θα πρέπει να είχαν ληφθεί προ πολλού και σταδιακά. Πράγματι, αλλά κανονικά δεν έπρεπε ποτέ να επιτραπεί στην ελληνική κοινωνία και οικονομία να μετατραπεί σε απερίγραπτο μόρφωμα. Γιατί τώρα είναι πάρα πολύ δύσκολο να πεισθούν οι μαθημένοι στον λαϊκισμό, την ασυδοσία, τη φαυλοκρατία, τη διαφθορά και τη σχετικά άκοπη ευμάρεια Ελληνες να φτωχύνουν και να πειθαρχήσουν. Τα φαινόμενα που διαμορφώνουν την καθημερινότητά μας δεν είναι πια εύκολα αντιμετωπίσιμα, αν δεν αλλάξουν οι νοοτροπίες και δεν επιβληθεί η στοιχειώδης λογική, όποιες και να είναι οι εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις. Ο πολτός δεν μπορεί να πάρει σχήμα από τη μία μέρα στην άλλη.

Η απειλή αποβολής από τη... Δύση ,Του Αγγελου Σταγκου

Τα δύο μεγαλύτερα πολιτικά επιτεύγματα της Ελλάδας μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η ένταξη στην τότε ΕΟΚ και μετέπειτα Ε.Ε. και η ένταξη στην ΟΝΕ, απειλούνται με ακύρωση και μαζί τους το δόγμα του «ανήκομεν εις την Δύσιν». Αυτή είναι η απλή αλήθεια (ο κίνδυνος της ακύρωσης δηλαδή) την οποία συνειδητά υπηρετεί το ΚΚΕ, ασυνάρτητα ο ΣΥΡΙΖΑ (εκτός των στελεχών που προέρχονται από το ΚΚΕ), λόγω ανοησίας και ασχετοσύνης η υπόλοιπη πολιτική τάξη και τελείως ασυνείδητα, αγκυλωμένο στις παραδόσεις της αναρχίας, της πειρατείας και της κλεφτουριάς, ένα μεγάλο μέρος του λαού. Εκείνο το μέρος του λαού που μπορεί να καταλαβαίνει ασυναίσθητα ότι το συμφέρον της χώρας είναι να παραμείνει στην Ευρωζώνη, όπως δείχνουν οι τελευταίες δημοσκοπήσεις, αλλά προσχωρεί με μεγάλη ευκολία στον λαϊκισμό, γιατί βολεύεται στη λεγόμενη «ελληνική πραγματικότητα».

Οπως αποδείχθηκε από τις δηλώσεις της πριν από την πρόσφατη συνάντησή της με τον Γ. Παπανδρέου και κυρίως από τη συνέντευξη που έδωσε στον ανταποκριτή της ΝΕΤ, η Αγκελα Μέρκελ είναι πλήρως ενημερωμένη για όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα σήμερα, ξεκινώντας από τη λειτουργία της κυβέρνησης και φθάνοντας στις αντιδράσεις κάθε μορφής. Είναι βέβαιο ότι, παρά τις όποιες δημόσιες δηλώσεις, η ίδια και πολλοί άλλοι ηγέτες χωρών της Ευρωζώνης βλαστημούν ιδιωτικά την ώρα και τη στιγμή που η Ελλάδα έγινε μέλος της Ε.Ε και βλαστημούν ακόμη περισσότερο την ώρα και τη στιγμή που έγινε δεκτή στην ΟΝΕ. Αλλωστε, κατά καιρούς διατυπώνονται ανοιχτά ανάλογες απόψεις.

Είναι πολύ ενοχλητικές και προσβλητικές αυτές οι απόψεις. Δεν είναι λίγοι οι Ελληνες, μαθητές σε καλοκαιρινά σχολεία του εξωτερικού, φοιτητές, τεχνοκράτες που συμμετέχουν σε συλλογικά ευρωπαϊκά όργανα, επιχειρηματίες, ακόμη και πολιτικοί, κρίνοντας από τις εμπειρίες των Γ. Παπακωνσταντίνου και Ευ. Βενιζέλου στις συναντήσεις με ομολόγους τους, που έχουν ζήσει στο πετσί τους την προσβλητική στάση των Ευρωπαίων απέναντί τους. Δεν δικαιολογείται με κανένα τρόπο αυτή η στάση, ειδικά όταν εμείς οι Ελληνες εισπράττουμε τις προσβολές, αλλά με λίγη ψυχραιμία μπορούμε να αντιληφθούμε την απόγνωση της Γερμανίδας καγκελαρίου και των άλλων ηγετών επειδή έμπλεξαν με την Ελλάδα και τους Ελληνες.

Είναι σαφές ότι οι Ευρωπαίοι εταίροι έχουν πλέον καταλάβει την πλήρη ανυπαρξία της ελληνικής διοίκησης, παρά το μέγεθός της. Το διαπίστωσαν οι εκπρόσωποι της τρόικας όταν πρωτοήλθαν και τώρα τελευταία έμεινε με ανοιχτό το στόμα ο επικεφαλής της ομάδας δράσης που έστειλε η Κομισιόν στην Αθήνα για να βοηθήσει στην απορρόφηση του ΕΣΠΑ και σε άλλα, Χ. Ράιχενμπαχ. Δεν το χωράει το μυαλό τους ότι υπάρχει τέτοιο διαλυμένο κράτος μέσα στον πυρήνα της Ευρώπης. Ταυτόχρονα, οι Ευρωπαίοι και οι άλλοι του ΔΝΤ έχουν μείνει άφωνοι με τον επαρχιωτισμό και την αναπηρία της ελληνικής πολιτικής τάξης στο management, με την έλλειψη βούλησης της κυβέρνησης που άφησε να περάσει τόσος χρόνος χωρίς να υλοποιεί τις δεσμεύσεις που ανέλαβε, με την ακατανόητη συμπεριφορά του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης και με την ασυδοσία και την αναρχία που επικρατεί σε αυτή τη χώρα.

Πού αλλού η κυβέρνηση θα έκανε εξαγγελίες σπασμωδικών μέτρων, για να τα πάρει πίσω την επομένη προκειμένου να τα διορθώσει, πού αλλού δημόσιοι υπάλληλοι θα καταλάμβαναν υπουργεία για να εμποδίσουν την τρόικα να συναντηθεί με τους υπουργούς και πού αλλού θα εμπόδιζαν τη Στατιστική Υπηρεσία να βγάλει στοιχεία, ενώ γνωρίζουν ότι τα πάντα, ακόμη και οι μισθοί τους, εξαρτώνται από την έκθεση των «τροϊκανών»; Αυτά όλα είναι ακατανόητα για τους δανειστές μας, ειδικά όταν κυβερνήσεις όπως η γερμανική απειλούνται με ανατροπή κάθε φορά που φέρνουν μέτρα στήριξης της Ελλάδας στα κοινοβούλιά τους. Και με αυτήν την έννοια δεν πρέπει να υπάρχει η οποιαδήποτε αμφιβολία ότι έχουν φτάσει στα όρια της ανοχής τους και κάποια στιγμή θα αποφασίσουν ότι η χώρα μας δεν ανήκει στην ομάδα. Και τότε η Ελλάδα θα παύσει να ανήκει στην Ευρωζώνη, στην Ε.Ε. και στη Δύση. Οριστικά πια.

Η αργομισθία στο Δημόσιο , Tου Aγγελου Σταγκου

Δεν είναι ξεκάθαρο πώς ξεκίνησε η φραστική αντιπαράθεση κυβέρνησης και συνδικαλιστικής ηγεσίας δημοσίων υπαλλήλων. Αν δηλαδή ένας από τους συνδικαλιστές, μάλλον ο κ. Παπασπύρος, μίλησε κάποια στιγμή για λευκή απεργία στο Δημόσιο, οπότε αντέδρασε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος με δική του σκληρή δήλωση, επισημαίνοντας ότι το Σύνταγμα δεν προστατεύει την αργομισθία και τη λευκή απεργία στον δημόσιο τομέα, για να επανέλθει χθες ο πρόεδρος των δημοσίων υπαλλήλων και να απειλήσει με στοχευμένες ενέργειες, που κατά ερμηνεία περιλαμβάνουν την άρνηση είσπραξης φόρων, ή αν όλη η φασαρία ξεκίνησε από υπερβολική επίδειξη σκληρότητας και αποφασιστικότητας από τον κ. Μόσιαλο. Οποιος και να έκανε την αρχή πάντως, υπάρχει μία πραγματικότητα γύρω από τις επιδόσεις των δημοσίων υπαλλήλων που η συνδικαλιστική τους ηγεσία δεν μπορεί να αρνηθεί, αν θέλει να διατηρήσει στοιχειώδη αξιοπιστία.

Η πραγματικότητα λέει ότι ο δημόσιος τομέας είναι υπερφορτωμένος, ότι η δημοσιοϋπαλληλία δεν αποδίδει αυτά που είναι απαραίτητα για να λειτουργήσει κάπως αξιοπρεπώς η διοικητική μηχανή του κράτους και ότι η χαλαρότητα, η έλλειψη πειθαρχίας και η ατιμωρησία που επικρατούν στους κόλπους των δημοσίων υπαλλήλων είναι απαράδεκτες. Αυτή είναι η γενικευμένη διαπίστωση και επιβεβαιώνεται από την απόδοση και την αποτελεσματικότητα του ελληνικού κράτους και των παραφυάδων του. Από εκεί και πέρα, μπορεί να γίνει συζήτηση για το ποιος και τι ευθύνεται γι’ αυτή την κατάσταση και πώς μπορεί να διορθωθεί. Αρκεί ο διάλογος να γίνει με καλή θέληση και διάθεση, πράγμα εξαιρετικά δύσκολο στη χώρα μας.

Αγνωστο τι ακριβώς εννοούσε ο κ. Μόσιαλος μιλώντας για αργομισθία στο Δημόσιο, όπως είναι άγνωστο αν του έχει ανατεθεί ο ρόλος του «σκληρού» στην κυβέρνηση ή αν τον έχει αναλάβει με δική του πρωτοβουλία. Υπάρχουν όμως υπάλληλοι του στενού δημόσιου τομέα, και μάλιστα αρκετοί, που είναι όντως αργόμισθοι. Δεν πρόκειται στην πλειοψηφία τους για υπαλλήλους που έχουν δεδομένη κομματική κάλυψη και δεν εννοούμε τους αποσπασμένους που είναι μία άλλη πληγή, αλλά για ανθρώπους που βρήκαν τρόπο μέσα στο χάος και την ανοργανωσιά που επικρατεί στο Δημόσιο να μην προσέρχονται στην εργασία τους επί σειρά ετών, να έχουν χαθεί τα ίχνη τους και όμως να πληρώνονται. Αρκετοί από αυτούς ασχολούνται με προσωπικές «μπίζνες» εκτός Δημοσίου και το κύριο συμπέρασμα είναι ότι είτε οι διευθύνσεις προσωπικού δεν κάνουν σωστά τη δουλειά τους στα υπουργεία και τις υπηρεσίες ή ότι επικρατεί κακώς εννοούμενο πνεύμα της συναδελφικής αλληλεγγύης, που όμως επιβαρύνει όλους τους υπόλοιπους πολίτες.

Φυσικά υπάρχουν και πολλές άλλες ανοιχτές πληγές στο Δημόσιο, η αργομισθία όμως είναι η πιο προκλητική. Οι συνδικαλιστές τις γνωρίζουν, τις αναφέρουν, αλλά όταν γίνεται προσπάθεια να κλείσουν, αντιδρούν. Αν όμως ο κ. Παπασπύρος απειλεί πράγματι με λευκή απεργία και με άρνηση είσπραξης φόρων, δεν μπορεί να μη γνωρίζει ότι ανοίγει καθυστερημένος ανοιχτές θύρες. Επικρατεί ήδη κλίμα λευκής απεργίας στις δημόσιες υπηρεσίες, κάτι που φαίνεται διά γυμνού οφθαλμού, ενώ την άρνηση είσπραξης φόρων την αποδεικνύουν τα στοιχεία. Επομένως, αν υπάρχει εκπεφρασμένη απειλή απλά επισημοποιεί την άτυπη πραγματικότητα.