Ο Ρουπακιώτης, η κουβαρίστρα του και ο οδηγός του - Του Στέφανου Κασιμάτη

Ηταν... Πώς να το πω; Εσωτερικός μονόλογος; Θα έλεγα μάλλον κάτι σαν το stream of consiousness των συγγραφέων του μοντερνισμού: η ακατέργαστη ροή της συνείδησης του ήρωα. Ηταν, επίσης, η κορυφαία στιγμή στο πανηγύρι των τελετών παράδοσης και παραλαβής των υπουργείων· και αξίζει, για χάρη όσων δεν τους απήλαυσαν, να παραθέσω και εδώ τους υπέροχους λόγους με τους οποίους ο Αντώνης Ρουπακιώτης εξέφρασε το παράπονό του: «Λένε πως ο Ρουπακιώτης είναι για γέλια και για κλάματα, πως έσπρωξα το καράβι στην ξέρα... Είχα πρόβλημα συνείδησης, πώς εγώ που δεν έχω τη δύναμη να σπρώξω ούτε μια κουβαρίστρα μπόρεσα να ρίξω μια κυβέρνηση. Ενιωσα απελπισμένος, αφού δημοσιεύματα έλεγαν πως ως πολιτικός, συνδικαλιστής και μεγαλοδικηγόρος έκανα μια τρύπα στο νερό και μήπως κατέστρεψα την Ελλάδα. Ρώτησα τον οδηγό μου, τον Παναγιώτη: “οδήγησα την Ελλάδα σε αδιέξοδο;”. “Ασ’ το”, μου είπε, “το παίρνω επάνω μου”...»

Ειδικός δεν είμαι και παρακαλώ εκ των προτέρων να μην παρεξηγηθώ. Είμαι όμως άνθρωπος και εγώ με τις ευαισθησίες μου. (Οσο και αν μερικοί μερικοί καγχάζετε τώρα που το λέω...) Κινούμαι από προθέσεις αγαθές έναντι του προσώπου του Αντώνη Ρουπακιώτη, παρά την εκ μέρους μου αρνητική εκτίμηση της υπουργίας του. Διαβάζοντας το παράπονό του, λοιπόν, μένω με την εντύπωση ότι η απαλλαγή του από τα υπουργικά καθήκοντα ήταν επιβεβλημένη για λόγους ανθρωπιστικούς: τόσο για τον ίδιο τον Α. Ρουπακιώτη όσο και τον Παναγιώτη τον οδηγό του. Υστερα από όσα πέρασε, ο τελευταίος ίσως θα εδικαιούτο, αν ζούσαμε ακόμη στον παράδεισο της αστακομακαρονάδας, να πάρει τιμητική σύνταξη αναπηρίας. Αλλά, εν πάση περιπτώσει, αν ο Παναγιώτης ξεπεράσει το σοκ της δεινής εμπειρίας του, το οφείλει στην Ιστορία να γράψει τα απομνημονεύματα του: «Διάλογοι φιλοσοφικοί και άλλοι με τον Αντώνη Ρουπακιώτη»...

Πάντως και από μια άλλη πλευρά, αυτήν της κυριολεκτικής ερμηνείας των δηλώσεων του τέως υπουργού Δικαιοσύνης, η αποχώρησή του δικαιολογείται πλήρως. Η ομολογία της αποτυχίας του περιέχεται στους λόγους του και είναι απορίας άξιον πώς αυτός, κοτζάμ «πολιτικός, συνδικαλιστής και μεγαλοδικηγόρος», δεν το αντιλαμβάνεται. Είναι πανθομολογούμενο ότι το σύστημα απονομής της Δικαιοσύνης στην Ελλάδα είναι απελπιστικά βραδυκίνητο. Οι σχετικές έρευνες της Ευρωπαϊκής Ενωσης φέρνουν τη χώρα κάπου στις τελευταίες θέσεις της κατάταξης, που διαμορφώνεται βάσει του απαιτούμενου χρόνου για να τελεσιδικήσει μια υπόθεση. Είναι, δε, πασίγνωστο ότι η αποτελεσματικότητα στην απονομή της Δικαιοσύνης είναι το πρώτο στοιχείο το οποίο θα εξετάσει οποιοσδήποτε επίδοξος επενδυτής. Ενας υπουργός, ο οποίος παραδέχεται ότι του λείπει η δύναμη ακόμη για να σπρώξει... «μια κουβαρίστρα» πώς να τα βγάλει πέρα με τις απαιτήσεις της πραγματικότητας;

Με το φρέντο στο χέρι

Ο ΣΥΡΙΖΑ χαρακτηρίζει τη νέα κυβέρνηση «σύμβασης μνημονιακού έργου ορισμένου χρόνου». Με άλλα λόγια, κρίνει ότι δεν πρόκειται να μακροημερεύσει. Δικαίωμά τους να κάνουν τις εκτιμήσεις που εκείνοι νομίζουν. Πώς περιμένουν όμως να τις πάρει ο κόσμος σοβαρά, όταν με τις πράξεις τους αντικρούουν τις ίδιες τις προβλέψεις τους;

Το λέω, διότι, δεν ξέρω αν το αντιληφθήκατε, αλλά το κόμμα του οποίου ηγείται ο πατήρ του Ορφέως-Ερνέστου κήρυξε από τώρα... διακοπές! Από φθινόπωρο η αντιπολίτευση και βλέπουμε αν θα καταθέσουν πρόταση μομφής. Αναμενόμενο, καθώς είναι μέρος της κουλτούρας της Αριστεράς τα δικαιώματα να προηγούνται των υποχρεώσεων. Πού να τρέχουν και να συγχύζονται, τώρα που πλάκωσαν και οι ζέστες; Θα «εμβαθύνουν τις αναλύσεις τους» -καταπώς το έθεσε ο Νίκος Παπάς- στη διάρκεια του καλοκαιριού, προφανώς μεταξύ ύπνου και ξύπνου στην παραλία κάτω από την ομπρέλα με το φρέντο στο χέρι. Το πολύ πολύ να ασχοληθούν με το ιδρυτικό συνέδριό τους, περί τα μέσα του Ιουλίου - αφήστε, δε, ότι υποψιάζομαι πως και αυτό δεν αποκλείεται να το αναβάλλουν για όταν δροσίσει. Αλλά και με την έλευση του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε στην Αθήνα τον Ιούλιο, στις 18, τι θα κάνουν; Ετσι θα το αφήσουν να περάσει, χωρίς ένα «πάρτι» στην Αθήνα προς τιμήν του; Και πώς θα βρουν τη δύναμη, αφού μετά το συνέδριό τους θα είναι τελείως εξαντλημένοι;

Δεν έχω απαντήσεις για όλα αυτά. Καταλαβαίνω μόνο ότι είναι πολύ δύσκολο να είσαι αριστερός και μάλιστα ριζοσπαστικός καλοκαιριάτικα στην Ελλάδα. Μπορεί να είναι ευλογία, μπορεί και κατάρα τούτης της χώρας - δεν έχω αποφασίσει. Το βέβαιο, πάντως, είναι ότι το καλοκαίρι στην Ελλάδα όλοι γινόμαστε δεξιοί, με πρώτους και καλύτερους τους αριστερούς της καλοπέρασης...

Προκεχωρημένο φυλάκιο

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης ο Ευάγγελος ο Βενιζέλος είπε ότι θα υπερασπισθεί την εθνική κυριαρχία και από το τρίτο «προκεχωρημένο φυλάκιο» που αναλαμβάνει, αυτό του υπουργείου των Εξωτερικών. Το εννοούσε, βεβαίως, ως υπόσχεση προς εμάς. Να ξέρετε, όμως, ότι έξω θα το εκλάβουν ως απειλή. Διότι εκεί, αφότου τον γνώρισαν ως υπουργό Οικονομικών στο Eurogroup, τον τρέμουν τον Ευάγγελο όταν ανοίγει το στόμα του και ξεχνά να το κλείσει! Οταν βρέθηκα στη Γερμανία, τον περασμένο Νοέμβριο, μου έκανε εντύπωση ότι όλοι οι Γερμανοί κυβερνητικοί και κρατικοί αξιωματούχοι τους οποίους συναντήσαμε, μιλούσαν με δέος για τον Ευάγγελο: με το δέος των ανθρώπων που έχουν συναντήσει ένα εξωπραγματικό ον και δεν μπορούν ακόμη να χωνέψουν ότι υπάρχει. Βέβαια, δεν αποκλείω τώρα, που έγινε επιτέλους ανώτερος του Στουρνάρα στην κυβερνητική ιεραρχία, να έχει κάπως ηρεμήσει...

Εχασε η Βενετιά βελόνι - Tου Στεφανου Κασιματη

Με αυτή τη ζέστη να λειώνει τη σκέψη και να παραλύει το σώμα, ποιος έχει όρεξη για τα σοβαρά και περισπούδαστα; Γι’ αυτό, ας μου επιτραπεί να αγνοήσω την παραίνεση του πάντα σοβαρού Δημητρίου Λουδοβίκου Ερνέστου Ραϋμόνδου Ουμβέρτου Αβραμόπουλου, που μας προέτρεψε να ασχοληθούμε με σοβαρότερα θέματα, όταν ρωτήθηκε για την παραίτηση Νικολόπουλου. Και αφού δεν μπορώ (επί του παρόντος...) να βρίσκομαι σε μια παραλία και να διαβάζω το αστυνομικό μου, λέω να καταπιαστώ με τη λύση του μυστηρίου της παραίτησης του τέως υφυπουργού Εργασίας. 

 Καλά, δεν ήξερε αυτός ο άνθρωπος σε ποια θέση πήγαινε, όταν δεχόταν να γίνει υφυπουργός στο Εργασίας; Δεν μετείχε στα διαβούλια, εκεί στη Συγγρού; Εφημερίδες δεν διάβαζε; Τηλεόραση και ραδιόφωνο δεν άνοιγε ποτέ; Στους διαδρόμους της Βουλής δεν συζητούσαν ό,τι συζητεί όλος ο κόσμος; Πώς είναι δυνατόν να μην είχε ιδέα τι τον περίμενε στο υπουργείο Εργασίας; Αρνούμαι να πιστέψω ότι ήταν εκτός πραγματικότητας. Οπως επίσης αρνούμαι να πιστέψω ότι έτρεφε την ψευδαίσθηση ότι κάπως θα κατάφερνε να επιβάλει την πολιτική των ονείρων του. Οχι· αυτά τα δύο, η πραγματικότητα και οι δυνατότητες να την αλλάξεις, πάνε μαζί. (Ακόμη και στο μυαλό του Νικολόπουλου...)

 Εξάλλου, ο άνθρωπος είχε εξαρχής υπαινιχθεί την αδυναμία του να ανταποκριθεί: αμφέβαλλε αν οι ώμοι του θα άντεχαν το βάρος των καθηκόντων του – αυτές τις λέξεις είχε χρησιμοποιήσει στις δηλώσεις την ημέρα που ανέλαβε τα καθήκοντά του. Συνεπώς, γιατί δέχθηκε; Ως οπαδός της θεωρίας ότι οι λύσεις των μυστηρίων υπάρχουν σε στοιχεία της πραγματικότητας που δεν έχουμε εκτιμήσει, υποστηρίζω ότι την απάντηση βρίσκουμε στην ορκωμοσία του ως υφυπουργού. Ισως να μην το πρόσεξαν πολλοί, αλλά ο Ν. Νικολόπουλος συνοδευόταν από τη σύζυγο και τα παιδιά του. 

Αυτός ήταν, λοιπόν, ο λόγος για τον οποίο αποδέχθηκε τον διορισμό του: για να πάει η οικογένειά του στο προεδρικό μέγαρο! Τόσο απλό. Μα, αν ισχύει αυτό που υποστηρίζεις, δεν διακινδύνευσε τη σοβαρότητά του; Φαντάζομαι ότι αυτό είναι το ερώτημα που θα θέλατε να μου κάνετε. Θα απαντήσω με ένα δικό μου: Και πότε την είχε για να τη χάσει; Γλυκούλι Είναι από αυτά τα πράγματα όπου το γλυκό συναντά το σιχαμένο και συνυπάρχουν ως ένα· και, βεβαίως, δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι το σχετικό παράδειγμα που έχω κατά νου το βρίσκω στο ίζημα της πολιτικής ζωής, εκεί όπου μαζεύονται όλα τα περιττά και η νεκρή ύλη. 

Λοιπόν, ο παραιτηθείς Ν. Νικολόπουλος είχε φτιάξει επισκεπτήρια ως βουλευτής, στα οποία εικονιζόταν ο ίδιος στο πλευρό ενός χαμογελαστού Αντώνη Σαμαρά. Μόνο που αν εξέταζε κανείς προσεκτικά τη φωτογραφία, διαπίστωνε αμέσως ότι ήταν φωτομοντάζ. (Ο καημενούλης μωρέ! Μπορεί να ήταν οι τύψεις για τα κακά λόγια που είχε πει τότε που ο Αντώνης είχε εγκαταλείψει τη Ν.Δ. για να φτιάξει την Πολιτική Ανοιξη...) Αναπόφευκτο Αδυνατώ, παρ’ όλα αυτά, να αποφύγω τη σοβαρή διάσταση της υπόθεσης Νικολόπουλου και γι’ αυτό επισημαίνω απλώς ότι τέτοιου είδους φάρσες είναι αναπόφευκτες, όταν μια κυβέρνηση όπως η σημερινή, με τόσο δύσκολα καθήκοντα, σχηματίζεται με κριτήρια παλαιοκομματικά. 

Αυτό οι Νικολόπουλοι της πολιτικής μπορεί να μην το καταλαβαίνουν, αλλά ο πρωθυπουργός οφείλει να το αντιλαμβάνεται πλήρως... Ελυσε τη σιωπή του Από το κελί του, όπου μονάζει υποχρεωτικά, ατενίζει την πολιτική κατάσταση και, με τη νηφαλιότητα που του δίνει η απόσταση, λέγει: «Η Ελλάδα διέρχεται μια δραματική κατάσταση. Είναι ευθύνη των ηγεσιών των δύο κομμάτων τα τελευταία τρία χρόνια γιατί φτάσαμε εδώ που φτάσαμε. [...] Από την τραγική κατάσταση αποδείχθηκε ότι και η πολιτική ηγεσία και οι δυνατότητες της χώρας συνολικά ήταν κάτω του αναγκαίου. Δεν ήταν ικανοί ούτε να διαπραγματευτούν σοβαρά, ισότιμα και απαιτητικά με τους Ευρωπαίους». 

Δεν θα έλεγα ότι συμμερίζομαι την παραπάνω εκτίμηση – είναι κοινότοπη, απλουστευτική και αγνοεί το γεγονός της ελληνικής χρεοκοπίας. Ωστόσο, την ακούω με τον δέοντα σεβασμό, καθώς προέρχεται από τον Ακη Τσοχατζόπουλο, του οποίου τη σοφία κάποιοι ίσως αμφισβητούν, αλλά το ήθος ουδείς! (Νομίζω... Θέλω να πω, έχω την εντύπωση... Μήπως κάνω λάθος;) Ενα μυαλό Στη συζήτηση των προγραμματικών δηλώσεων, ο πρόεδρος των Ανεξάρτητων Ελλήνων κατήγγειλε ότι το κράτος δεν εισπράττει από την Χόχτιφ (του «Ελ. Βενιζέλος») τα 500 εκατομμύρια ευρώ ΦΠΑ που χρωστά στο Δημόσιο. 

Το περίεργο της υπόθεσης είναι ότι πέρυσι τέτοια εποχή (14/7/2011), οι τότε βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας Π. Καμμένος και Κ. Μαρκόπουλος είχαν υποβάλει ερώτηση προς το υπουργείο Οικονομικών με το ίδιο περιεχόμενο και είχαν λάβει σαφή απάντηση ότι τέτοια οφειλή της Χόχτιφ δεν υπάρχει. Αυτό που υπάρχει, ωστόσο, είναι νομική διαφορά της εταιρείας και του κράτους, η οποία εκκρεμεί στα δικαστήρια, σχετικά με τον καταλογισμό ΦΠΑ ύψους 44 εκατομμυρίων για την περίοδο 1998-2009, ποσό το οποίο με τις προσαυξήσεις έχει φθάσει τα 163 εκατομμύρια. 

Το βέβαιο, πάντως, είναι ότι χρέος 500 εκατομμυρίων δεν υφίσταται. Πώς εξηγείται, επομένως, ότι ο πρόεδρος επανέλαβε την καταγγελία; Πολύ απλό: είχε ξεχάσει ότι το ρώτησε πέρυσι, όπως είχε ξεχάσει και την απάντηση που έλαβε. Ανθρώπινο, το καταλαβαίνω. Ενα μυαλό είναι αυτό του Καμμένου. Τι να συγκρατήσει;

Ο έρωτας των σκαντζόχοιρων και οι πιρουέτες του Βενιζέλου - Tου Στεφανου Κασιματη

Με την άνεση που χαρακτηρίζει τους παλιούς συναδέλφους στο επαγγελματικό πεδίο, η Ντόρα Μπακογιάννη προκάλεσε τον Βαγγέλη τον Βενιζέλο, σε ιδιωτική συνομιλία που είχαν οι δυο τους, να της εξηγήσει τη μυξοπάρθενο στάση του ΠΑΣΟΚ έναντι της κυβέρνησης, παρότι τυπικά υποτίθεται ότι το «κίνημα» τη στηρίζει και μετέχει, έστω και με τους προεδρικούς Φιλιππινέζους. 

Ως άνθρωπος ο οποίος βασίζεται πολύ -ίσως περισσότερο από όσο θα έπρεπε- στην ευφυΐα του, ο Β. ο Βενιζέλος απέφυγε την πρόκληση, ανασύροντας από τη μνήμη (ή επινοώντας επί τόπου - δεν ξέρω...) ένα απόφθεγμα του πάντα βολικού Κομφουκίου. Της είπε ότι, συχνά, ο έρωτας που κάνει ένα καινούργιο ζευγάρι την πρώτη και τη δεύτερη φορά δεν ικανοποιεί, όμως αυτές οι αποτυχίες είναι απαραίτητες ώστε να πετύχει η τρίτη φορά. 

Η στιχομυθία μού θύμισε κάτι παρεμφερές, που φέρεται να έχει πει ο μεγαλοεκδότης Ρούπερτ Μέρντοχ στον Τόνι Μπλερ, στις αρχές της γνωριμίας τους, προτού το συγκρότημα Μέρντοχ πάρει θέση υπέρ των Νέων Εργατικών του Μπλερ και ο τελευταίος κερδίσει την πρωθυπουργία: «Υποψιάζομαι ότι θα καταλήξουμε να κάνουμε έρωτα όπως δύο σκαντζόχοιροι: πολύ προσεκτικά». 

Δεν έχω το παραμικρό ενδιαφέρον να μάθω πώς κάνουν έρωτα οι σκαντζόχοιροι, αλλά θα ευχόμουν αυτό που εκφράζεται διά της συγκεκριμένης ζωολογικής μεταφοράς να συμβεί κάποτε μεταξύ του Αντώνη Σαμαρά και του Β. του Βενιζέλου. (Στο κάτω κάτω, είμαι βέβαιος ότι και οι σκαντζόχοιροι το ευχαριστιούνται...) Και λέγοντας «κάποτε», εννοώ όσο πιο γρήγορα είναι δυνατόν, διότι η παραγωγική συνεργασία τους είναι προϋπόθεση για να πετύχει η κυβέρνηση. (Διευκρινίζω, πάντως, ότι με τον όρο «παραγωγική», προς Θεού, δεν εννοώ σκαντζοχοιράκια...) 

 Εγώ μεν το εύχομαι, αλλά δεν θεωρώ πιθανό να ενδώσει το ΠΑΣΟΚ του Βενιζέλου στον πειρασμό. Αρκεί ο κοινός νους, δεν χρειάζεται να είσαι κοτζάμ Β. ο Βενιζέλος για να καταλάβεις τι επιβάλλει στο ΠΑΣΟΚ τη συμπεριφορά μυξοπάρθενου κόρης: Εφόσον το κόμμα που ίδρυσε ο Α. Παπανδρέου θέλει να έχει μέλλον, εξελισσόμενο σε σοσιαλδημοκρατικό κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα, πρέπει στην κυβέρνηση αυτή να διατηρήσει τον διακριτό κεντροαριστερό χαρακτήρα του. Πόσο εύκολο όμως είναι αυτό, όταν -ας μην κοροϊδευόμαστε- η μόνη πολιτική που μπορεί να σώσει τη χώρα, η πολιτική των μεταρρυθμίσεων στο κράτος και την οικονομία, είναι δεξιά πολιτική; Και πόσο δυσκολότερη γίνεται η προσπάθεια του ΠΑΣΟΚ να κρατήσει τον κεντροαριστερό ρόλο του, όταν η Νέα Δημοκρατία, όλα αυτά τα χρόνια μετά τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, έχει πασοκοποιηθεί σε βαθμό που τη διαφοροποιεί εντελώς από τα συναφή κόμματα της Ευρώπης; 

 Η μεταρρυθμιστική κατεύθυνση που μας επιβάλλει το Μνημόνιο ουσιαστικά ευνοεί τη Νέα Δημοκρατία, γιατί την βοηθά να ξαναβρεί τον σωστό δρόμο, χωρίς να την εμποδίζει να κρατήσει ορισμένα από τα πασοκογενή στοιχεία (κοινωνικές ευαισθησίες κ.λπ.) που απέκτησε στην πολιτική φυσιογνωμία της. Το ΠΑΣΟΚ όμως πώς να σταθεί σε μια τέτοια πορεία, όταν μάλιστα από τα αριστερά του μέσα στην κυβέρνηση έχει τη Δημοκρατική Αριστερά; Πρώτα πρέπει να ξαναφτιάξουμε δημόσια διοίκηση και ανταγωνιστική οικονομία (όχι ότι είναι όσο εύκολο λέγεται, αλλά λέμε τώρα...) και ύστερα θα υπάρξει χώρος για τους διακριτούς ρόλους μεταξύ Κεντροδεξιάς και Κεντροαριστεράς. Προς το παρόν, το μόνο που υπάρχει είναι είτε ο ανηφορικός δρόμος των μεταρρυθμίσεων είτε οι επικίνδυνοι πειραματισμοί του ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος για καιρό ακόμη θα παλεύει με τις αριστερές ιδεοληψίες του. Δρόμος για το ΠΑΣΟΚ δεν φαίνεται. 

Εξ ου και ο Βενιζέλος τη μία παρουσιάζει σχέδιο «αποδέσμευσης» από το Μνημόνιο, την άλλη ομνύει τήρηση των υπεσχημένων. Το πρόβλημα περιπλέκεται εξαιτίας της προσωπικότητας του προέδρου του. Η αναμφισβήτητη ευφυΐα του Β. του Βενιζέλου, η δεξιότητά του σε ελιγμούς και αυτοσχεδιασμούς, η δεινότητά του στη ρητορική δεν βοηθάνε σε τίποτε. Θα εξυπηρετούσαν ένα ΠΑΣΟΚ στην Ελλάδα προ του 2008: την Ελλάδα της πασοκαρίας, στα λοίσθια της Εποχής της Αστακομακαρονάδας. Αυτό οπωσδήποτε το καταλαβαίνει ο Β. ο Βενιζέλος και είναι ο λόγος για τον οποίο -θυμάστε;- αγωνιζόταν ώς την τελευταία στιγμή να αποτρέψει την προσφυγή της χώρας στο ΔΝΤ και τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης, υποστηρίζοντας σε συνεντεύξεις του ότι η Ελλάδα έπρεπε να συνεχίσει να δανείζεται με τα υπερβολικά επιτόκια του 2010. 

Ηξερε ότι αν κάποια στιγμή έσκαγε το παραμύθι της τριακονταετίας η εξέλιξη της Ελλάδας θα έμπαινε πια σε έναν δρόμο χωρίς επιστροφή και χωρίς ΠΑΣΟΚ. Το προσωπικό πρόβλημά του είναι ότι η σταδιοδρομία του είναι απολύτως εξαρτημένη με την ύπαρξη ενός κόμματος του οποίου η εποχή έχει πλέον παρέλθει. Δεν τον απασχόλησε ποτέ και δεν ξέρει πώς να κάνει το ΠΑΣΟΚ σύγχρονο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, μέσα από την πρόκληση της δημιουργικής συνύπαρξης με τη Νέα Δημοκρατία στην ίδια κυβέρνηση. Ηξερε πάντα ότι η ευφυΐα του θα του άνοιγε τον δρόμο ώστε κάποτε να κυριαρχήσει στον κόσμο που έφτιαξε το ΠΑΣΟΚ και, γι’ αυτό, δεν ενδιαφέρθηκε να κοιτάξει παρακάτω. Τον πρόλαβε όμως η νέα εποχή που ξημέρωσε για όλους και τώρα το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να αυτοσχεδιάζει πιρουέτες. 

Δεν είναι ο πρώτος ούτε θα είναι ο τελευταίος άνθρωπος που βολεύεται με την εξυπνάδα του και καταλήγει να γίνεται θύμα της. (Ενδέχεται να είναι μια ειρωνεία της Ιστορίας ότι ίσως, από την άποψη των ιδίων συμφερόντων του, το ΠΑΣΟΚ ατύχησε στη σειρά διαδοχής της ηγεσίας του. Ο Βενιζέλος θα ήταν καταλληλότερος για τις ανάγκες του 2007 και ο Γιώργος για τις ανάγκες του σήμερα, παρά τις γνωστές αδυναμίες του...) Συνεπώς, λυπάμαι αν θα στενοχωρήσω το φιλοθέαμον και φιλομαθές κοινό, αλλά με το ΠΑΣΟΚ υπό τον Βενιζέλο αμφιβάλλω αν θα δούμε ποτέ πώς κάνουν έρωτα οι σκαντζόχοιροι. (Επί της πολιτικής σκηνής τουλάχιστον. Γιατί σε ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ δεν το αποκλείω...)

Οι «ομορφιές» ενός σύγχρονου κοτζάμπαση - Tου Στεφανου Κασιματη

Πριν από μερικά χρόνια, καθώς πλησίαζε η εξηκονταετηρίδα από τη λήξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, οι Βρετανοί άνοιξαν στο κοινό ένα ακόμη μουσείο για την περίοδο αυτή. Βρίσκεται στο υπόγειο του υπουργείου Οικονομικών και πρόκειται για τον χώρο όπου συνεδρίαζε το υπουργικό συμβούλιο, όταν οι βόμβες των γερμανικών αεροπλάνων έπεφταν νυχθημερόν στο Λονδίνο. 

Εχει διαμορφωθεί κατάλληλα, με τον τοίχο της μιας πλευράς σε κάθε δωμάτιο να έχει αντικατασταθεί από υαλοπίνακες, ώστε ο επισκέπτης να μπορεί να δει τα πάντα: από το ιδιόμορφο τραπέζι του υπουργικού συμβουλίου σε σχήμα μαιάνδρου ώς το κρυφό κέντρο επικοινωνιών, από το οποίο ο Τσώρτσιλ επικοινωνούσε τηλεφωνικώς με τον Ρούσβελτ. (Κρυφό, καθότι μόνο πέντε άνθρωποι γνώριζαν τι εγκαταστάσεις περιείχε, όλοι οι άλλοι νόμιζαν ότι ήταν η προσωπική τουαλέτα του πρωθυπουργού...) 

 Το συναρπαστικό στοιχείο της εμπειρίας -και ο λόγος για τον οποίον αναφέρω το συγκεκριμένο μουσείο- είναι ότι σχεδόν όλα τα έπιπλα και τα αντικείμενα στα δωμάτια είναι τα αυθεντικά: από το δοχείο νυκτός, που μόλις διακρίνεται κάτω από το κρεβάτι στο υπνοδωμάτιο της Κλημεντίνης Τσώρτσιλ, ώς τους λιγοστούς κύβους της ζάχαρης που ο επισκέπτης βλέπει τοποθετημένους επάνω σε ένα γραφείο, μισοτυλιγμένους σε χαρτί εφημερίδας. 

Τους ξέχασε σε ένα συρτάρι κάποιος από τους αξιωματικούς που υπηρετούσε εκεί· όταν πέρασε ο κίνδυνος το υπουργικό συμβούλιο επέστρεψε στην κανονική έδρα του. Βέβαια, τα μικροαντικείμενα προσωπικής χρήσης έχουν προστεθεί αργότερα από τους ειδικούς που έστησαν το μουσείο όμως πώς κατάφεραν οι Βρετανοί και διατήρησαν έπιπλα, εξοπλισμό γραφείων, τηλεφωνικές συσκευές, όλα άθικτα επί εξήντα χρόνια; Εκανα μία μικρή έρευνα, όταν επισκέφθηκα το μουσείο και η απάντηση στο ερώτημα ήταν απλούστατη: διότι όλα αυτά είναι δημόσια περιουσία και δεν τα πείραξε κανείς. 

Μου εξήγησαν ότι, όταν εγκαταλείφθηκε το υπόγειο του πολεμικού συμβουλίου, έγινε καταγραφή του εξοπλισμού και ο χώρος σφραγίσθηκε. Στα χρόνια που πέρασαν, αφαιρούσαν πότε πότε κάποιο γραφείο ή μια πολυθρόνα για τις ανάγκες του υπουργείου, αλλά ό,τι έφευγε καταγραφόταν, οπότε όταν αποφασίστηκε η δημιουργία του μουσείου δεν ήταν δύσκολο να τα εντοπίσουν. Ολα αυτά με εντυπωσίασαν όταν τα είδα. Ωστόσο, δεν περίμενα ότι θα τα σημείωνα ποτέ εδώ, αν δεν το έφερναν τα πράγματα να δω προ ημερών το υπουργικό γραφείο που παρέλαβε μέλος της κυβέρνησης. 

Στην αρχή με έπιασε ακατάσχετο νευρικό γέλιο από το κραυγαλέα νεοπλουτίστικο γούστο του προκατόχου του γραφείου. Σταδιακά όμως το εκτόπισε η λύπη για την άσκοπη και κακόγουστη σπατάλη. Ηταν θλιβερό όσο και τα γκράφιτι που καλύπτουν μνημεία και δημόσιους χώρους. Επίσης, ήταν εξίσου αποκαλυπτικό των αντιλήψεών μας για τη δημόσια περιουσία. Ο κάθε καράβλαχος υπουργός, που δαπανά ποιος ξέρει πόσες δεκάδες χιλιάδες ευρώ των φορολογουμένων για να στήσει το μνημείο της κακογουστιάς του, δεν βλέπω σε τι διαφέρει επί της ουσίας από τον κοτζαμπάση, που αγόραζε από τον Σουλτάνο το δικαίωμα είσπραξης των φόρων από μια περιοχή και μαζί με αυτό το δικαίωμα να κάνει ό,τι θέλει σε αυτήν, εφόσον καταβάλλει στην Πύλη το συμφωνημένο ποσόν κάθε χρόνο. 

Δεν βλέπω, όμως, ούτε σε τι διαφέρει από τον λεγόμενο «ανώνυμο» πολίτη, τον χιλιοτραγουδισμένο φουκαρά της καθημερινότητας, που δεν έχει μεν τη δυνατότητα να στήσει με πόρους του Δημοσίου μια «ομορφιά» για την πάρτη του, αλλά μπορεί να βεβηλώσει και να ρυπάνει αυτό που είναι δημόσιο. Το μόνο που ξεχωρίζει τους δύο είναι η δυνατότητα της παρέμβασης. Ως προς την αντίληψη, όμως, ταυτίζονται απολύτως. 

Ο καθένας αντιλαμβάνεται αυτό που ανήκει σε όλους σαν να είναι δικό του και το διαχειρίζεται αναλόγως. Θα αποφύγω την περιγραφή του υπουργικού γραφείου, για να μην προδώσω την εμπιστοσύνη του ανθρώπου που με δέχθηκε εκεί, καθώς και από σεβασμό προς την απόφασή του να μη δαπανήσει ούτε ευρώ για την επαναφορά του χώρου στα ανθρώπινα μέτρα. Πάντως, καθώς έφευγα και επειδή συναισθανόμουν την αμηχανία του για τη μεγαλειώδη κακογουστιά του χώρου, του συνέστησα να βάλει μια επιγραφή στην είσοδο: «Ο κάτοχος του γραφείου ουδεμία σχέση έχει με τη διακόσμηση του χώρου. 

Η ευθύνη βαρύνει αποκλειστικά τον προκάτοχό του». Νόμισε ότι αστειευόμουν, αν κατάλαβα καλά την αντίδρασή του. Ομως εγώ το εννοούσα... Θέλεις να γίνουμε φίλοι; Με κάπου 150 νεοεκλεγέντες βουλευτές, η ατμόσφαιρα στην πρώτη συνεδρίαση της Βουλής, την περασμένη Πέμπτη, θύμιζε την πρώτη ημέρα στο σχολείο. Αμηχανία, αλλά και αυθόρμητες συμπάθειες που ανθίζουν αμέσως και εξελίσσονται σε ωραίες φιλίες. 

Σε αυτήν τη δεύτερη περίπτωση εντάσσεται η γνωριμία του υφυπουργού Ανάπτυξης Νότη Μηταράκη με τον εξωκοινοβουλευτικό υφυπουργό Παιδείας Θεόδωρο Παπαθεοδώρου. Κάθισαν σε διπλανές θέσεις στη δεύτερη σειρά των υπουργικών και δεν έβαλαν γλώσσα μέσα. Οσοι τους έβλεπαν χαίρονταν, αλλά συγχρόνως απορούσαν: Μα πώς τα βρήκαν αμέσως αυτά τα δύο! Μόλις σηκώθηκαν, οι πάντες διεπίστωσαν ότι ο υφυπουργός Παιδείας είναι κατά τι χαμηλότερος στο ανάστημα από τον υφυπουργό Ανάπτυξης. Επειτα, στο διάλειμμα, δεν ξέρω τι έκαναν. Ως «απλή καρδιά», κατά την έννοια του Φλωμπέρ, θέλω να φαντάζομαι ότι πήγαν χεράκι χεράκι στο κυλικείο, όπου αγόρασαν σοκοφρέτες και ύστερα βγήκαν στο προαύλιο και έπαιξαν μπάλα. Θα ήταν υπέροχο αν από Δευτέρα τους βλέπαμε να προσέρχονται στις συνεδριάσεις με σακίδιο και κοντά παντελονάκια, καταλαβαίνω όμως ότι είναι απίθανο... Μαγκνήσια Πελλεγκρίνι Περιττεύει η αγωνία για το μέλλον του νόμου-πλαισίου για τα πανεπιστήμια. 

Το μέλλον του έχει ήδη κριθεί από τη στιγμή όπου ο υφυπουργός Παιδείας Θ. Παπαθεοδώρου απεφάνθη ότι «το ελληνικό πανεπιστήμιο είναι ποιοτικό». (Επομένως, γιατί να το αλλάξουμε; Σε πηγαίνει παντού. Ξεκινάς ως «Ιμέλντα» και καταλήγεις υπουργός, που λέει ο λόγος...) Η ηγεσία του υπουργείου προσανατολίζεται στην παράταση της θητείας των πρυτάνεων που είχαν εκλεγεί με το προηγούμενο σύστημα και, κάπως έτσι, σταδιακά και σιωπηρά, ο νόμος θα περιέλθει σε αχρησία, οπότε και επισήμως πια θα μπορεί να κριθεί ανεφάρμοστος. 

Η μόνη δυσκολία για την πλήρη αποκατάσταση του προηγούμενου καθεστώτος είναι η επαναφορά της συμμετοχής των φοιτητοπατέρων στην εκλογή πρυτανικών αρχών. Αλλά και γι’ αυτό θα βρεθεί η ευκαιρία ώστε να παρεισφρήσει μια ακατάληπτη από τους κανονικούς ανθρώπους τροπολογία σε κάποιο νομοσχέδιο. Η ανάθεση του υπουργείου Παιδείας στο δίδυμο Κωνσταντίνου Αρβανιτόπουλου και Θ. Παπαθεοδώρου είναι το άδοξο τέλος της μόνης σοβαρής προσπάθειας για τον εκσυγχρονισμό της Ανωτάτης Παιδείας, αφότου επικράτησε η εποχή της πασοκαρίας. 

Ως εκ τούτου και δεδομένου του υψηλού περιεχομένου της έννοιας «παιδεία», ανατρέχω στους Διδασκάλους του Γένους για να κλείσω αυτό το σύντομο σημείωμα και, συγκεκριμένα, σε εκείνον που απεδείχθη ότι άσκησε τη μεγαλύτερη επιρροή στη διαμόρφωση του νέου ελληνικού κράτους. Λέει, λοιπόν, κάπου ο Καραγκιόζης: «Κι αν δεν βγω, θα πάρω Μαγκνήσια Πελλεγκρίνι και θα βγω καλύτερα». Για όσους δεν έχουν ακούσει ξανά για Μαγκνήσια Πελλεγκρίνι, πρόκειται για καθαρτικό. Για την περίπτωση, όμως, συντεχνιακών συστημάτων που θέλουν να αποβάλουν ένα βαρύ νομοθέτημα διά της φυσιολογικής οδού χορηγείται στη μορφή Αρβανιτόπουλος - Παπαθεοδώρου...